Cumhuriyet Halk Partisi’nin Basınla İlişkiler ve Kurumsal İletişim Genel Başkan yardımcılığı haftalık bilgilendirme raporunda, “Kısa vadeli dış borçlarda yaşanan artış büyük ölçüde Merkez Bankası’nın Katar’la yaptığı swap anlaşmasının tutarının 10 milyar dolar artırılarak 5 milyar dolardan 15 milyar dolara çıkarmasından kaynaklandı. Bu nedenle Merkez Bankasının kısa vadeli dış borcu mayısta 10 milyar dolar artarak 19,4 milyar dolara kadar yükseldi” denildi.

Cumhuriyet Halk Partisi Basınla İlişkiler ve Kurumsal İletişim Genel Başkan yardımcılığının konuya ilişkin açıklaması şöyle:

 KISA VADELİ DIŞ BORÇ 124 MİLYAR DOLARA ÇIKTI 

Kamu, özel sektör ve Merkez Bankasının bir yıldan daha kısa vadeli olarak olan borçlarının toplamı mayısta bir önceki aya göre 8,2 milyar dolar artarak 123,5 milyar dolara yükseldi. 

Kısa vadeli dış borçlarda yaşanan artış büyük ölçüde Merkez Bankası’nın Katar’la yaptığı swap anlaşmasının tutarının 10 milyar dolar artırılarak 5 milyar dolardan 15 milyar dolara çıkarmasından kaynaklandı. Bu nedenle Merkez Bankasının kısa vadeli dış borcu mayısta 10 milyar dolar artarak 19,4 milyar dolara kadar yükseldi. 

Mayısta bankaların kısa vadeli dış borçları 1,6 milyar dolar artarak 55 milyar dolara yükselirken, diğer sektörlerin borçları ise 3,3 milyar dolarlık azalmayla 49,1 milyar dolar oldu. Diğer sektörlerin kısa vadeyi borçlarının temel kaynağını ithalat ve peşin ihracat kredileri oluşturduğu için, ihracatta ve ithalatta yaşanan azalma bu sektörlerin kısa vadeli borçlarının da azalmasına yol açıyor, 

BİR YIL İÇİNDE ÖDENECEK BORÇ 170 MİLYAR DOLARA ÇIKTI 

Türkiye’nin mayıs ayı itibariyle gelecek 12 aylık dönemde ödemesini yapmak zorunda bulunduğu (vadesine bir yıldan az kalan) dış borç tutarı mayısta 169,5 milyar dolara kadar yükseldi, 

Vadesine bir yıldan az kalan borç miktarında bir önceki aya göre 4,9 milyar dolarlık artış yaşandı. Bu artış da Merkez Bankasının Katar ile yapığı swap anlaşmasının geri ödeme vadesinden kaynaklandı. Merkez Bankasının nisanda 9,4 milyar dolar olan ödemesine bir yıldan az süre kalmış borç miktarı 10 milyar dolar artarak mayısta 19,4 milyar dolara yükseldi. 

Mayıs sonu itibariyle gelecek 12 aylık dönemde Hazine 6,2 milyar dolarlık, bankacılık sektörü 76,4 milyar dolarlık, diğer sektörler de 67,5 milyar dolarlık dış borç ödemesi yapmak zorunda bulunuyor. 

EN YÜKSEK ÖDEME REEL SEKTÖRÜN 

169,5 milyar dolarlık ödemenin 39,3 milyar doları kamu sektörü, 19,4 milyar doları Merkez Bankası ve 110,9 milyar doları ise özel sektöre ait bulunuyor. 

Kamu sektörünün ödemesi gereken 39,3 milyar doların 31,8 milyar dolarlık kamu bankaları yapmak zorunda bulunuyor. 

Özel sektörün ödemesinin ise 49,3 milyar dolarını bankalar ve diğer finansal kuruluşlar, 61,5 milyar dolarını ise reel sektör yapacak. 

ULUSLARARASI YATIRIM AÇIĞI DA BÜYÜYOR 

Ekonomide yaşanan küçülmeye ve yabancı portföy yatırımcılarının Türkiye’den çıkış eğilimlerine rağmen mayısta uluslararası yatırım açığı 14,2 milyar dolar artarak 320,6 milyar dolardan 334,8 milyar dolara yükseldi. 

Mayısta Türkiye’nin dış varlıkları (döviz ve altın rezervleri de dahil) 1,5 milyar dolar artarak 227,3 milyar dolara yükselirken, dış yükümlülükleri ise 15,8 milyar dolarlık artışla 562,1 milyar dolara kadar yükseldi. 

MERKEZ BANKASININ REZERVİ AZALMAYA DEVAM EDİYOR 

Artan cari işlemler açığı, net sermaye çıkışı ve yurt içindeki dolarizasyon eğiliminin baskısı altındaki Merkez Bankasının döviz rezervinde gözlenen erime süreci temmuz ayında da devam ediyor. 

Merkez Bankasının döviz rezervi geçen hafta (3-10 Temmuz haftası) 380 milyon dolar daha azalarak 49,2 milyar dolara inerken, altın varlıkları ise 196 milyon dolarlık azalışla 40,2 milyar dolara indi. Dolayısıyla 576 milyon dolarlık azalış yaşanan Merkez Bankasının brüt rezervi, 90 milyar doların altına geriledi ve 17 Temmuz itibariyle 89,5 milyar dolar oldu. 

Geçen yılın sonuna göre ise brüt rezerv 16,9 milyar dolar azaldı. Bu dönemde döviz rezervinde 32 milyar dolar azalış yaşanırken altın rezervinde 15,2 milyar dolarlık artış kaydedildi. 

Rezerv Kısa Vadeli Borcun Yüzde 72’sini, Bir Yıl İçinde Ödenecek Borcun Yüzde 53’ünü Karşılıyor 

Bu yıl başında yüzde 86 olan Merkez Bankasının döviz rezervinin Türkiye’nin kısa vadeli dış borcunu karşılama oranı ise 17 Temmuz itibariyle yüzde 72,4’e kadar geriledi. Vadesine bir yıldan az süre kalan, diğer bir ifadeyle bir yıl içerisinde geri ödenecek olan dış borcu karşılama oranı ise yüzde 63’ten yüzde 52,8’e indi. 

Uluslararası kuruluşlar ülkelerin brüt rezervinin yeterliliğini ölçerken merkez bankalarının brüt rezervinin (altın + dövizi) ülkenin vadesine bir yıldan az kalmış döviz yükümlülüklerini karşılama oranının en az yüzde 100 olmasını esas alıyor. İdeal sonuç ise yüzde 150 olarak kabul ediliyor. 

Bankanın, bankacılık sektörü ve bazı ülkelerle yaptığı swap işlemleriyle şişirdiği net rezervi son haftada 1,4 milyar dolar azalarak 23 milyar dolara indi.. 

Merkez Bankası, Katar ve Çin gibi ülkelerle yaptığı swap anlaşmalarından sağladığı mevduatı, aktif kısmında döviz varlığı olarak gösterdiği bilançosunun pasifinde ise TL mevduat yükümlülüğü olarak kaydediyor. Yurt içi bankalarla yaptığı döviz ve altın swap anlaşmalarından kaynaklanan yükümlülüğünü de bilanço yerine nazım hesaplarında izlediği için, swapla sağladığı döviz yükümlülük olarak kaydedilmiyor. Dolayısıyla da (“dış varlıklar- dış yükümlülükler =Net rezerv” olarak hesaplanan) net döviz rezervi swap anlaşmaları kadar, olduğundan yüksek gözüküyor. 

Merkez Bankası’nın ayda bir defa açıkladığı ve nisan ayında 35,5 milyar dolar olan swap yükümlülüğü, Katar’la yapılan swap anlaşmasının 5 milyar dolardan 15 milyar dolara çıkarıldığı mayıs ayı sonu itibariyle 51,9 milyar dolar oldu. Merkez Bankasının bankalarla yaptığı altın swapından kaynaklanan borçları da dahil edildiğinde toplam swap yükümlülüğü 55,3 milyar doları buluyor. Bu rakam dikkate alınıp hesaplama yapıldığında swap hariç net rezerv eksiye (- 32,3 milyar dolar) düşüyor. 

YABANCI YATIRIMCILARIN TÜRKİYE’DEN ÇIKIŞI SÜRÜYOR 

Son aylarda, gayrimenkul alımı dışında çok az doğrudan yabancı yatırımı gelen Türkiye’den sıcak para çıkışı da sürüyor. Yabancı yatırımcılar 10-17 Temmuz haftasında da hem hisse senetlerinde hem de borçlanma kağıtlarında toplamda 287 milyon dolarlık dana net satış yaparak Türkiye’deki portföylerini azalttılar. Yabancı yatırımcıların yıl başından bu yana yaptıkları net satışın toplamı 11,7 milyar doları buldu. (Kur ve fiyat hareketlerinden arındırılmış) 

Yabancıların Türkiye’deki portföyü de söz konusu haftada, hisse senedi fiyatlarında yaşanan artışın etkisiyle 645 milyon dolar artarak 63,1 milyar dolara yükseldi. 

10 Temmuz itibariyle yabancıların Türkiye’de 25 milyar dolarlık hisse senedi, 6,7 milyar dolarlık iç borçlanma kâğıdı ve 31,4 milyar dolarlık döviz ve TL mevduatı bulunuyor.