Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), küresel enerji piyasalarını sarsan Hürmüz Boğazı krizinin ardından "Hürmüz Krizi Sonrası Enerji Mimarisi ve Türkiye" başlıklı kapsamlı bir rapor paylaştı. Raporda, mevcut enerji hatlarının kırılganlığına dikkat çekilirken, Türkiye'nin yeni küresel enerji mimarisinde nasıl bir "omurga" rolü üstlenebileceği detaylandırıldı.

HÜRMÜZ AÇILSA BİLE ESKİSİ GİBİ OLMAYACAK

TEPAV Enerji ve İklim Değişikliği Çalışmaları Merkezi Direktörü Dr. Mühdan Sağlam tarafından kaleme alınan 26 sayfalık raporda, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın günlük 20 milyon varillik petrol akışını kestiği hatırlatıldı. Rapora göre, boğaz bugün açılsa dahi sistemin eski güvenilirliğine dönmesi mümkün görünmüyor. Küresel enerji mimarisinin tekil stratejik geçitlere olan aşırı bağımlılığının artık yönetilemez hale geldiği vurgulandı.

ENERJİ AKIŞ YOLLARI YENİDEN TASARLANMALI

Raporda, mevcut alternatif hatların (Doğu-Batı, SUMED, Kerkük-Yumurtalık vb.) kapasite açısından Hürmüz'ü ikame edemediği belirtildi. Çözümün sadece yeni yollar açmak değil, sistemin tamamını "dayanıklılık" odaklı yeniden tasarlamak olduğu ifade edildi. Bu noktada Türkiye; jeopolitik konumu, NATO güvenliği ve mevcut boru hattı deneyimiyle en güçlü aday olarak öne çıkıyor.

ORTA KORİDOR VE TÜRKİYE'NİN STRATEJİK ROLÜ

Türkiye'nin sadece bir transit ülke değil, bölgesel bir ortak olduğunun altı çizilen raporda, Orta Koridor'un önemi şu şekilde aktarıldı:

"Orta Koridor, sadece alternatif bir yol değil; farklı kaynakları birbirine bağlayan dayanıklı bir sistemin temelidir. Amaç en kısa yolu bulmak değil, kesintisiz bir akış sağlamaktır. Petrol ve doğalgaz zengini ülkelerin Türkiye üzerinden Akdeniz’e açılması kritik önemdedir."

PETROLDE KAZAKİSTAN VE IRAK SİNERJİSİ

Raporda petrol sevkiyatı için çok katmanlı bir sistem önerildi:

Kazak Petrolü: Hazar üzerinden Azerbaycan'a ulaştırılarak Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) hattına bağlanması öneriliyor. BTC'nin atıl kapasitesinin bu süreçte ana taşıyıcı olması hedefleniyor.

Ceyhan'ın Dönüşümü: Suudi Arabistan, Kuveyt ve Basra petrolünün Ceyhan ile entegre edilmesiyle Türkiye'nin işleme, depolama ve ticaret merkezi haline gelmesi öngörülüyor.

GAZDA TÜRKMENİSTAN VE YENİ HAT ÖNERİLERİ

Doğalgaz arz güvenliği için Türkmenistan gazının sisteme dahil edilmesi "kritik adım" olarak nitelendirildi. Raporda, kapasite zorlanmalarına karşı şu çarpıcı öneriye yer verildi:

Azerbaycan-Ermenistan-Türkiye Hattı: Mevcut hatların yetersiz kalması durumunda bölge barışına da katkı sağlayacak yeni bir boru hattı rotası kurgulanabilir.

Katar Gazı: Hürmüz riskine karşı Katar gazının karasal hatlarla Türkiye’ye ulaştırılması için yeni rotalar çizilmesi gerektiği belirtildi.

VERİMLİLİK DEĞİL DAYANIKLILIK

Raporun sonuç bölümünde, önümüzdeki dönemin ana meselesinin enerji akışlarını organize eden "mimariyi" değiştirmek olduğu ifade edildi. Türkiye gibi bağlantısallık kapasitesi yüksek ülkelerin, bu yeni dengede koşullu ancak hayati bir rol üstleneceği kaydedildi.