Sağlık mevzuatında hastanelerde hastaların yanlarında kalacak refakatçilerin cinsiyetine ilişkin kesin bir kural yok. Birçok devlet hastanesi internet sitesinde refakatçi kurallarını yayımlıyor. Bu kurallar arasında çoğu hastanenin internet sitesinde “Refakatçinin erkek veya kadın olmasına hastanın ve servisin durumuna göre karar verilmelidir” deniliyor.
İstanbul'daki Bahçelievler Devlet Hastanesi’nde geçtiğimiz günlerde yaşanan bir olay bu konuda ailelerin nasıl bir zorlukla baş başa bırakıldıklarını ve bakıcı için ayda 60 bin lirayı bulan bir ödeme yapmak zorunda bırakıldıklarını ortaya koydu.
Babaannesi G.D.’nin yatırıldığı palyatif servis bölümünde U.D.’ye erkek olduğu için refakatçi olamayacağı söylendi. Ancak ailede babaanneye 24 saat bakabilecek durumda bir kadın yoktu. U.D. bunun bir saçmalık olduğunu belirterek tepki gösterdi ancak hastane yetkilileri, refakatçi kadın olmazsa hastaya kimsenin bakamayacağı konusunda ısrarcıydı. Tartışma sırasında bir kadın ailenin yanına geldi ve “Bakıcı arıyorsanız ayarlayabilirim” dedi. Ve aile mecburen günde 2 bin liraya bir kadın refakatçiyle anlaştı.
soL’a konuşan U.D. olayı şöyle anlattı:
Babaannem G.D. akciğerinde pıhtı attığı için yaklaşık iki hafta yoğun bakımda kaldı. Kendisi aynı zamanda parkinson ve alzheimer hastası. İki haftanın ardından durumunun iyiye gittiğini ve Bahçelievler Devlet Hastanesi’nin palyatif bölümüne alınacağını söylediler. Kalktık hemen yanına gittik.
Odaya girdik, hemşireler geldi, düzenli olarak ihtiyaçlarının karşılanması tansiyonunun ölçülüp not alınması için 7/24 bir kişinin burada kalması gerektiğini ve kalacak olan kişinin kadın olması gerektiğini söylediler.
Bizim ailemizde hastanın gelini (annem) dışında hiç kadın yok ve annem de kanser ve epilepsi hastası olduğu için iki oğlu iki torunu olarak bizim kalabileceğimizi söyledik.
‘Kesinlikle izin veremeyiz’ denildi. Yanda bir kadın hasta yattığı için burada erkek kalamayacağını sadece kadın hasta refakatçinin kalabileceğini söylediler.
Gerekçe aynı odada kalan bir başka kadın hastaydı.
Ancak aile daha sonra bu hastanın yakınlarıyla konuştuğunda, onların da benzer bir durumu yaşadıklarını, kadının erkek yakınlarının yanında kalmasına izin verilmediğinden ailenin kadın bir bakıcı tutmak zorunda kaldığını öğrendi.
Bir anda 'karaborsa bileti satar gibi' biri çıktı: 'Bakıcı ayarlayabilirim' dedi
U.D. hastanenin bu dayatmasına “Böyle saçmalık olur mu?” diyerek karşı çıktıklarında bir-iki dakika içinde yanlarına birinin gelerek “bakıcı ayarlayabilirim” dediğini anlattı:
Biz ‘böyle saçmalık mı olur’ diye bağırmaya başlayınca 1-2 dakika içerisinde hastane içinde karaborsa bileti satar gibi bir kadın çıkageldi. 'Bakıcı arıyorsanız hemen ayarlayabilirim’ dendi.
Biz babaanneme 3 aydır bakıcı bulamazken hastane içinde dakikalar içinde bakıcı bulundu.
'Bir teşkilat kurmuşsunuz!' tepkisi
U.D. babaannesinin yanında kalmakta ısrar edince tartışma çıkıyor. Onun anlattığına göre kat şefi 15 yıldır bu serviste kuralın bu şekilde işlediğini, bunu değiştiremeyeceklerini söyleyerek kendisini "saygısızlıkla" suçluyor. U.D. ise yaşananlara tepkisini "15 yıldır teşkilat kurmuşsunuz. İlk defa bağıran görünce şaşırmış olmalısınız" diye veriyor:
Bulunduğumuz katın şefiyle görüştük, 'Bunu yapamazsınız, biz kalmak istiyoruz’ dedik. Maddi durumumuzun müsait olmadığını söyledik. ‘Bizim yapabileceğimiz bir şey yok, kesinlikle kalamazsınız’ denildi. Sorumlu kişi ‘Siz de annenizin yanında başka bir erkeğin kalmasını istemezsiniz’ dedi, şoke olduk, itiraz ettik, adam ‘biz sizinle anlaşamayacağız’ deyip çekip gitti. ’15 yıldır buradayım böyle bir saygısızlık görmedim’ diye bağırdı. Biz de ’15 yıldır teşkilat kurmuşsunuz. İlk defa bağıran görünce şaşırmış olmalısınız’ dedik. Fakat mecburiyetten dolayı bakıcıyı tuttuk. Şu anda sadece belirli saatlerde görmemize izin veriliyor.
'Yapılan palyatif bakımın mantığına aykırı'
İsminin yayımlanmaması koşuluyla konuşan bir devlet hastanesi çalışanı hekim yapılanın aslında palyatif servislerin mantığına aykırı olduğunu söyledi.
Palyatif bakım, iyileştirici tedavisi olmayan ve yatağa bağımlı hastaların yaşadıkları sürede ağrı, sıkıntı ve rahatsızlıklarını azaltmaya odaklanıyor.
Palyatif bakım servisleri genellikle hastaların eve çıktıklarındaki bakımlarının sürdürülebilmesi için hasta yakınlarını eğitmeyi amaçlıyor.
Bu servislerde hastanın yatışından taburcu edilişine dek olan süreçte hasta ve hasta yakınlarına bir tür danışmanlık ve eğitim hizmeti veriliyor.
Bu durumda hasta yakını değil bir başkası hastanın yanında kalacağından aile de hastaya eve çıktığı durumda nasıl bakacağını öğrenmiş olmuyor. Hastanede refakatçi olarak tutmak zorunda kaldığı kişiye evde bakıma devam etmesi için de para ödemek zorunda kalıyor.
