Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Milletvekili ve Genel Başkan Koordinatör Başdanışmanı Erdoğan Toprak yaptığı açıklamada, “Kurlarda olağanüstü yükseliş yaşanan haftada döviz mevduatları 6 milyar doların üzerinde artışla 264,5 milyar dolara ulaştı. Toplam mevduatta döviz hesaplarının payı yüzde 66’ya çıktı. 4 günde 16 milyar dolar rezerv tüketildi. Yüksek kurdan 1 haftada 6 milyar dolar alanların faiz ve kur farkı garantisine rağmen böylesine büyük bir zararı göze alıp dövize endeksli TL mevduat hesabına geçmeleri güç görünüyor!” dedi.

 Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Milletvekili Erdoğan Toprak yaptığı açıklamada şunlara değindi:

DÖVİZ MEVDUATLARININ PAYI YÜZDE 66,39 DÜZEYİNE YÜKSELDİ.

Merkez Bankası (MB) Para Politikası Kurulu’nun (PPK) 16 Aralık toplantısında politika faizini 1 puan daha düşürerek yüzde 14’e indirmesi ardından adeta kurlarda patlama yaşanırken, vatandaşın buna rağmen bir haftada 6 milyar doların üzerinde döviz satın aldığı MB verilerine yansıdı. Haftalık Para-Banka İstatistiklerinde 10 Aralık haftasında 258 milyar 126 milyon dolar olan döviz mevduat hesaplarındaki toplam tutarın 17 Aralık haftasında 6 milyar 332 milyon dolar artışla 264 milyar 458 milyon dolara ulaştığı görülüyor. Bu tutarın 237 milyar 790 milyon dolarlık kısmı yurtiçi yerleşiklere ait. 10 Aralık haftasında yurtiçi yerleşiklere ait döviz hesaplarındaki toplam tutar 231 milyar 645 milyon dolar idi.  MB’nin 17 Aralık rakamları sonrasında bankalardaki toplam mevduat içinde döviz mevduatlarının payı yüzde 66,39 düzeyine yükseldi.

Toplam döviz mevduatları içinde en yüksek paya sahip olan yurtiçi yerleşik gerçek kişilerin mevduatları son bir haftada 4,6 milyar dolar artarak 146 milyar 50 milyon dolara çıkarken, yurtiçi yerleşik tüzel kişilerin mevduatları ise 1,5 milyar dolar artışla 91 milyar 28 milyon dolara yükseldi. Döviz kurlarının rekor düzeyde yükseldiği haftada yabancı para mevduatlarının 6 milyar doların üzerinde artması, vatandaşların TL’deki hızlı değer kaybı, iktidarın ekonomi politikalarındaki belirsizlikler, ne olacağının öngörülememesinden ötürü enflasyona ve olası diğer kayıplara karşı kurlar yüksek olsa da dövizi güvenli yatırım ve tasarruf aracı olarak gördüğünü gösteriyor. 20 Aralık’ta CB Erdoğan’ın açıkladığı dövize endeksli vadeli mevduat hesaplarına geçiş kararı sonrasında 18 liranın üzerine çıkan dolar kuru 10,22 düzeyine gerilerken döviz mevduatlarında çözülmeyi hedefleyen bu adımın ilk etkisi 30 Aralık’ta açıklanacak 24 Aralık 2021 haftasına ait Para ve Banka istatistiklerinde görüldü.

MB'NİN ULUSLARARASI REZERVLERİ 21,2 MİLYAR DOLARDAN 12,2 MİLYAR DOLARA GERİLEDİ.

MB’nin 17 Aralık verilerine göre, döviz hesaplarındaki 6,3 milyar dolarlık artışa karşılık aynı haftada 1 trilyon 891 milyar lira olan TL mevduatları 60 milyar düşüşle 1 trilyon 831 milyar liraya geriledi ve toplam mevduatlar içinde dövizin payı yüzde 66,39'a yükselirken TL'nin payı yüzde 33,61'e indi. Kurdaki yükselişe döviz satışı yoluyla müdahale eden MB'nin net uluslararası rezervleri ise 17 Aralık haftasında 21,2 milyar dolardan 9 milyar dolarlık azalışla 12,2 milyar dolara geriledi.

Uygulamaya konulan dövize endeksli-kur farkı garantili vadeli hesap sistemiyle döviz mevduatlarında bir miktar çözülme olması muhtemel. Kurlardaki aşırı dalgalanmalar ve iniş-çıkışlar karşısında faiz ve kur farkı garantisini cazip bulabilecek bir kısım hesap sahiplerinin bu sisteme geçiş yapmaları beklenebilir. Ancak bir hafta önce özellikle 17 Aralık haftasında 15-17 TL’den ya da 20 Aralık’ta 18 TL ve üzerinden döviz alanların getirilen hesap sistemi sonrası hızla düşen kurlar karşısında olağanüstü kayıplarla karşı karşıya kaldıkları açık. Getirilen sistemden 20 Aralık ve öncesinde açılmış olan hesaplar yararlanabilecek. O nedenle kanımca son birkaç haftada yüksek kurlardan döviz satın alanlar beklemeyi ve 3 Ocak’ta açıklanacak 2021 yılı enflasyon verisinden sonra kurlarda gözlenecek olası gelişmeleri görmeyi tercih edeceklerdir. Ayrıca sisteme geçenlerin ağırlıkla ilk aşamada 3 ay vadeye yoğunlaşacaklarını ve sistemin işleyişini, vaat edilen faiz ve kur farkı getirisinin kayıplarını telafi edip etmeyeceğini test edeceklerini öngörmekteyim. 20 Aralık gecesi yaşanan olağanüstü kur düşüşü gerçek kişilerin hesaplarını bozdurmaları ve dövizlerini satmalarından ziyade MB’nin kamu bankalarına aktardığı 7 milyar doların satılmasıyla sağlandı. On binlerce kişinin Türkiye’de piyasalar kapandıktan sonra gece saatlerinde milyarlarca dolar bozdurması söz konusu değil. Kanımca bu operasyon, her faiz kararı öncesi konuştukça kurları fırlatan, zincirleme zamlara ve TL’nin pula dönmesine kapı açan CB Erdoğan’a yönelik artan tepkileri frenlemek üzere, 20 Aralık’taki konuşmasıyla tek seferde dövizi düşürdüğü algısını sağlamak için yapıldı.

3 AYLIK VADENİN BİTİMİ OLAN 21 MART’TA MİADINI DOLDURACAK

Akıbeti hâlâ açıklanmayan 128 milyar dolar olayının yeni versiyonu, 20 Aralık’ta sahneye konuldu. MB net rezervlerinin müdahaleler sonrası 17 Aralık haftasında 9 milyar dolar erimesinin ardından 20 Aralık’ta da 7 milyar dolar kamu bankalarına arka kapıdan sattırılarak CB Erdoğan’ın ekonomistlik iddiasına destek uğruna dört günde 16 milyar dolar rezerv tüketildi. 3 aylık ilk vadenin dolacağı 21 Mart ve izleyen günlerde yeni sistemde her gün saat 11.00’de kur ilan eden MB’nin ödeme gününde düşük kur ilan etmesi ya da kurun olası yükselişine karşı müdahaleyle kur farkı ödemesinde kurun düşürülmesi gibi hamlelerin gündeme gelebileceği kaygıları sisteme talebi düşürerek dövize yönelişi yeniden tetikleyebilir. 20 Aralık kararlarıyla dövizde sağlanan düşüş sonrası tasarruf sahiplerinin son ayların en dip noktasına inen kurdan döviz toplamaya girişmeleri ihtimali göz ardı edilmemelidir. 

Günü kurtarmak için uygulanan yapay çözümlerle milletin, hazinenin, MB’nin sırtından garantilerle milyar dolarların el değiştirmesine zemin hazırlandı. Sürdürülebilir olmayan, hazine ve MB’ye ağır yük bindirecek bu model de ilk aşamada 3 aylık vadenin bitimi olan 21 Mart’ta miadını dolduracak, elde sadece ekonomiye verilen ağır hasar kalacaktır.