CHP Genel Başkan Koordinatör Başdanışmanı ve İstanbul Milletvekili Erdoğan Toprak, “TOKİ tarafından binlerce ihale açılması vb. işlemlerin 2 yılda tamamlanıp anahtarların teslim edileceği vaadi, şu ana kadar bu umutla başvuran yüzbinlerce kişinin umutlarıyla, hayalleriyle oynanmasının risklerini içermektedir” dedi.

Toprak, “13 Eylül’de ilan edilen sosyal konut kampanyası, iktidarın seçime endeksli hamlelerinden birisi. İlk etapta 250 bin konut inşaatı için 81 il ve ilçelerinde açılacak ihalelerde ciddi birim fiyat-maliyet sorunu ortaya çıkacak ve pek çok ihale ya da inşaat, başladıktan sonra yarım kalma riskiyle karşılaşacaktır. Geçen ay 50 bin iş yerini konuta dönüştürme kampanyası başlatan iktidar, şimdi TOKİ’ye 50 bin iş yeri inşa ettirecek. Bu, çelişki ve plansızlık değil mi” İfadelerini kullandı.

CHP İstanbul Milletvekili Erdoğan Toprak, haftalık değerlendirme raporunu bugün yayınladı. Toprak’ın değerlendirmeleri özetle şöyle:

“KONUT KAMPANYASI İKTİDARIN SEÇİME ENDEKSLİ HAMLELERİNDEN BİRİSİ”

13 Eylül’de ilan edilen sosyal konut kampanyası, iktidarın seçime endeksli hamlelerinden birisi. İlk etapta 250 bin konut inşaatı için 81 il ve ilçelerinde açılacak ihalelerde ciddi birim fiyat-maliyet sorunu ortaya çıkacak ve pek çok ihale ya da inşaat, başladıktan sonra yarım kalma riskiyle karşılaşacaktır. Geçen ay 50 bin iş yerini konuta dönüştürme kampanyası başlatan iktidar, şimdi TOKİ’ye 50 bin iş yeri inşa ettirecek. Bu, çelişki ve plansızlık değil mi?

İktidar, seçime endeksli birtakım kampanyalara yönelerek ayakta kalabilme çabasına yöneldi. İktidar sözcülerinin ‘Yüzyılın konut projesi’ ya da ‘Cumhuriyet tarihinin en büyük sosyal konut projesi’ olarak adlandırdıkları proje de bu seçim vaatlerinden birisi. 2028 yılına kadar toplam 500 bin konut ve ilk aşamada iki yıl içinde 250 bin konutun TOKİ tarafından üretilerek kurada çıkacak hak sahiplerine teslim edilmesi vaadini içeren bu kampanya, evi-iş yeri olmayanların bu imkana kavuşturulması açısından olumlu ve atılması gereken bir adımdır. 20 yıldır TOKİ’nin 1 milyon 170 bin sosyal konut ürettiğini bizzat kendisi ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın şimdi iki yılda 250 bin konut, 100 bin altyapılı arsa, 50 bin iş yeri vaadiyle ortaya çıkması, iktidarın büyük bir ‘emlak balonunu şişirdiğini’ akla getirmektedir.

“YÜZBİNLERCE KİŞİNİN HAYALLERİYLE OYNANIYOR”

Türkiye inşaat-taahhüt sektörünün böyle bir kapasitesi olabilir. Ancak eş zamanlı olarak bu kadar çok sayıda inşaatın başlaması, şantiyelerin kurulması, TOKİ tarafından binlerce ihale açılması vb. işlemlerin 2 yılda tamamlanıp anahtarların teslim edileceği vaadi, şu ana kadar bu umutla başvuran yüzbinlerce kişinin umutlarıyla, hayalleriyle oynanmasının risklerini içermektedir. İlk etabı oluşturan 250 bin konut 2025’te, projenin tamamını oluşturan 500 bin sosyal konutun 2028’de tamamlanması planlanıyor.

“GENÇLER BU TAKSİTLERİ NASIL ÖDEYECEK”

Daha geçen ay Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı, ülke genelinde âtıl, kullanılmayan, satılamayan 50 bin ofis-iş yerinin konuta çevrileceğini, bu yolla 2023 Temmuz’una kadar 15 bini İstanbul’da olmak üzere ülke genelinde 50 bin ‘ofisten dönüşmüş ev’ inşa edileceğini ilan ettiler. Yönetmelik yayınlayarak ofisten konuta dönüşüm kampanyası başlattılar. Şimdi bir yanda 50 bin iş yeri-ofis-ticarethane 10 ayda eve dönüştürülecek, diğer yanda TOKİ iki yılda 50 bin yeni iş yeri inşa edecek. Sadece bu bile bu projenin, ilan edilen kampanyanın sırf seçim uğruna ne kadar plansız-programsız-öngörüsüz ve alelacele hazırlanıp ortalığa sürüldüğünü apaçık gösteriyor. Projede gençlere ve emeklilere 50’şer bin konut kontenjanı ayrıldığı açıklandı. Amaç ve hedef güzel, ancak Kredi Yurtlar Kurumu’ndan (KYK) kullandıkları kredileri geri ödeyemedikleri için banka hesapları bloke edilen, icralık olan milyonlarca genç bu aylık taksitleri nasıl ödeyecek?

“3 BİN 500 TL AYLIK ALAN EMEKLİLER BU KAMPANYADAN YARARLANAMAYACAk”

Bizim ısrarımız ve asgari ücret düzeyine çıkarılması çağrılarımızla iktidar, en düşük emekli aylığını bin 500 TL’den ocakta 2 bin 500’e, temmuzda 3 bin 500 TL’ye yükseltmeye mecbur kaldı. 3500 TL maaş alan evsiz ve kirada oturan bir emekli hem kirasını hem de bu aylık taksitleri nasıl ödeyecek? 2 bin liralık elektrik-doğal gaz faturasını ödeyemediği için icralık olan 10 milyon dar gelirli, KYK borcunu ödeyemeyen milyonlarca genç, 3 bin 500 TL aylık alan milyonlarca emeklinin bu kampanyadan yararlanamayacağı, başvuruda bulunamayacağı apaçık. Tümüyle seçime endeksli bu kampanya için sağlam ve güvenceli finansman kaynakları kesintisiz şekilde garanti edilmediği takdirde bu projenin yıkıcı bir fiyaskoya dönüşmesi, 81 ilde yarım kalmış konut şantiyesi mezarlıklarının ortaya çıkması, çok ciddi bir olasılık.

“KONUT FİYAT ENDEKSİNDEKİ ARTIŞ TEMMUZ AYI İTİBARIYLA YÜZDE 174 OLDU”

Konut fiyat endeksindeki artış, temmuz ayı itibarıyla yüzde 174 oldu. Türkiye ortalamasında konut fiyat endeksi bu düzeye çıkarken İstanbul’da yıllık konut fiyat artışı, yüzde 200 olarak açıklandı. Bu endeks ve fiyat artışları, konut piyasalarında yaklaşan büyük çöküşün ve talep düşüşünün işaretleri.

Merkez Bankası’nın (MB) açıkladığı konut fiyatları endeksine (KFE) ilişkin temmuz ayı verileri, hiçbir ekonomik kriz sürecinde görülmedik düzeyde fiyat artışları yaşandığını, giderek konut fiyatlarının hem ülke genelinde hem de bazı büyük illerde tümüyle kontrolden çıktığını gösterdi.

Konut fiyatları, temmuzda aylık yüzde 8, yıllık bazda yüzde 174 artış gösterdi. Haziran ayındaki yıllık endeks artışı yüzde 160,57 seviyesindeydi. İstanbul, Ankara ve İzmir’in konut fiyat endekslerinde, 2022 yılı temmuz ayında bir önceki aya göre, sırasıyla 8,2, 8,4 ve 7 oranlarında artış yaşandı. Üç büyük ilin endeks değerleri, bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık olarak ise İstanbul’da yüzde 200,1, Ankara’da yüzde 181 ve İzmir’de yüzde 162,2 oranında yükseldi. Ortalama metrekare birim fiyatı, İstanbul'da 22 bin 590 TL olurken Ankara'da 9 bin 945 TL'ye, İzmir'de ise 16 bin 231 TL'ye yükseldi.

Gerek konut fiyat endeksi gerekse metrekare birim maliyet fiyatlarındaki yükselişler, inşaat maliyet endeksinde temmuzda gerçekleşen yıllık yüzde 115 artışı da dikkate aldığımızda yakın ve orta vadede konut fiyatlarında ve maliyetlerinde düşüş beklemenin güç olduğunu gösteriyor. İktidarın ilan ettiği sosyal konut kampanyasında TOKİ’nin yüzde 40 indirimli fiyatlarına rağmen kentlerin çeperlerinde 3 artı 1 konut fiyatının 850 bin TL olarak açıklanması, sosyal konut kampanyası ile konut fiyatlarını aşağı çekmenin çok zor olacağını ve zaman alacağını işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde barınma sorunu, ülkemizde çok geniş kesimlerin en temel sorunlarından birisi olmaya devam edecek. Bu soruna planlı, programlı orta ve uzun vadeli akılcı çözümler üretilmesi, kaçınılmaz bir görev olarak önümüzde duruyor.