İstanbul Kültür Üniversitesi bünyesindeki Adalet ve Suç Psikolojisi Laboratuvarı’nın (ASLAB) hazırladığı 2025 “Türkiye Şiddet Haritası” raporu, ülkede şiddetin boyutlarını çarpıcı verilerle ortaya koydu.

Rapora göre, kişilerarası şiddet vakaları bir yılda yüzde 75 artarak 2 bin 289’a yükseldi. En dikkat çekici bulgulardan biri ise şiddetin artık mahrem alanlardan çıkarak kamusal alana yayılması oldu.

Yaralama vakaları öne çıktı

Verilere göre şiddet olaylarında en baskın suç türü yüzde 61.5 ile yaralama oldu. Bu durum, şiddetin daha sık yaşandığını ancak çoğu zaman ölümle sonuçlanmayan, yaygın bir toplumsal sorun haline geldiğini gösteriyor.

Şiddetin haritası değişti

Raporda, şiddetin coğrafi dağılımında önemli bir kırılma yaşandığı vurgulandı. Önceki yıllarda Marmara Bölgesi’nde yoğunlaşan vakalar, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’ya kaydı.

Özellikle:

• Şanlıurfa’da vakalar yaklaşık 13 kat,
• Adana’da ise 5 kat arttı.

Bu iller, raporda yeni “kriminolojik sıcak noktalar” olarak tanımlandı.

Yabancı fail oranı üç katına çıktı

Şiddetin karakteri de değişti. 2024’te yüzde 13.2 olan yabancı fail oranı, 2025’te yüzde 38.8’e yükseldi.

Bu artış, toplumdaki güven duygusunun zayıfladığına ve bireylerin birbirini daha fazla tehdit olarak algıladığına işaret ediyor.

Silahlanma ölümcüllüğü artırdı

Cinayetlerde ateşli silah kullanımı yüzde 62’ye ulaştı. Rapora göre bireysel silahlanma, şiddetin ölümle sonuçlanma ihtimalini ciddi biçimde artırıyor.

“Erkeklik ve suç” bağı güçleniyor

Veriler, faillerin yüzde 95.5’inin erkek olduğunu ortaya koydu. Bu durum, kriminolojide sıkça tartışılan “erkeklik ve suç” ilişkisini yeniden gündeme taşıdı.

Çocuklar ve yaşlılar daha kırılgan

Raporda, özellikle çocuklar (0-18 yaş) ve yaşlılara (60+) yönelik şiddette yabancı fail oranının artması, bu grupların koruma mekanizmalarının zayıfladığını gösterdi.

Eylül en riskli ay

Şiddetin zamansal dağılımında ise eylül ayı yüzde 10.4 ile en riskli dönem olarak öne çıktı. Bu durumun, aşırı sıcak hava dalgalarıyla ilişkili olabileceği değerlendirildi.

“Toplumsal güven zayıfladı”

ASLAB Direktörü Doç. Dr. Ayhan Erbay, en kritik dönüşümün şiddetin kamusal alana taşınması olduğunu vurguladı:

“Toplumsal güven zayıflıyor, bireyler birbirini tehdit olarak görmeye başlıyor. Ateşli silahların yaygınlığı ise şiddetin uzlaşmayla değil, ölümle sonuçlanmasına yol açıyor.”

Çözüm için kritik öneriler

Raporda şiddetin önlenmesi için dikkat çeken öneriler de sıralandı:

• Sıcak noktalar (örneğin Adana-Seyhan ve Şanlıurfa-Haliliye) özel güvenlik ve sosyal hizmet bölgesi ilan edilmeli
• Metruk binalar ve karanlık sokaklar dönüştürülmeli
• Bireysel silahlanma ciddi biçimde sınırlandırılmalı
• Kesici-delici aletlere yönelik denetimler artırılmalı
• Erkek şiddetine yönelik rehabilitasyon merkezleri kurulmalı
• Vatandaşların müdahalesini teşvik eden yasal ve eğitsel düzenlemeler yaygınlaştırılmalı