Merhaba Münevver Metinle Hafıza Günlerinin konuğu T.C Başbakan Yardımcısı, Münevver Metin'le Hafıza Günlerinin konuğu T.C Başbakan Yardımcısı, Dışişleri Bakanı, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı ,SHP Genel Başkanlığı, CHP İstanbul İl Başkanlığı yapmış siyasetçi, Dönemin Kara Murat’ı kimliğiyle öne çıkmış Murat Karayalçın.

Karayalçın ile SHP’den CHP’ye Baykal’dan Ecevit’ kadar her şeyi konuştuk.

YENİ SOLUK ÖZEL

Her zaman ki gibi mütevazi ve halkçı, siyasetçinin çözüm odaklı olmasını, SHP genel başkanlığında “biz kimiz, kimin için siyaset yapıyoruz söylemleriyle dikkat çeken isimle röportajımıza başlıyoruz.

Sayın Karayalçın ilk sorumuza SHP nasıl kuruldu diye başlayalım...

CHP' nin kapatıldığı dönemde, aynı gelenekten gelen üç siyasi parti kuruldu. Halkçı Parti (HP), Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) ve Demokratik Sol Parti (DSP)... HP ve SODEP, 1985 yılında birleşerek SHP adını aldı.

SHP Türkiye de kitleselleşmiş en sol partisi oldu, sosyalistlerden , Kürt sosyal demokratlardan ve bütün toplum kesimlerinden oluşan bir kimliği vardır. SHP en kitlesel partiydi. SHP nin kuruluş amacı aslında üretim sistemin çoğalmasıdır.

SHP CHP birleşmesi doğru bir birleşme miydi?

Merkez sol partilerin birleşmesi tabiki doğruydu, ama birleşmenin şekli yanlış oldu 1989 yerel yönetim seçimlerinde kazanılan belediyelerin neredeyse tümü  1994 seçimlerinde yitirildi.Aslında bu kaçınılmazdı.Çünkü 1989 yılında sosyalist solu,kürt solu­ ve CHP li seçmenler SHP ye oy vermişlerdi.Daha sonra bunlar SHP den ayrıldırlar.Daha sonra Ankara da bölünmüşlüğün etkisi çok büyük oldu.Yanlış hatırlamıyorsam orada ki fark 1200 oydu.Yani SHP nin adayı 601 oy daha alabilseydi seçim kazanılıyordu.Seçmenlerimiz bu duruma çok büyük tepki gösterdiler,birleşin diye gösteriler yaptılar.Dolayısıyla birleşme bir zorunluluk halini aldı.

Ancak birleşme hem eksik oldu hem de yanlış inşa edildi. Birleşmeye DSP katılmadığı için eksik oldu.SHP genel başkanlığına seçildikten sonra, DSP genel başkanını Bülent Eceviti ziyaret ederek resmen birleşme önerisini kendisine sunmuştum. Bülent Ecevit bu tavrını 2006 yılına kadar sürdürdü. Galiba 9 Mayıs 2006 yılıydı Anadolu Ajansı Bülent Ecevit in solda birlik çağrısını yayınladı. Çok büyük bir memnuniyet ve coşkuyla kendisini ziyarete gittim. Yaklaşık 3 saat konuştuk. Bülent bey yalnızca sosyal demokrat partilerin birleşmesini düşünüyordu. Ben de o günün koşullarında daha geniş bir birliktelikten yanaydım. Kendisine SHP’nin 2004 yerel seçimlerinde sol partilerle yaptığı ittifakı, hem de sosyalist parti başkanı Romano Prodinin, İtalya da liberallerinde, içinde olduğu 18 partili Zeytin ağacı ittifakını anlattım. O ittifak İtalya'da seçimleri kazanmıştı. Maalesef birkaç gün sonra Bülent Bey hastaneye kaldırıldı, kasım ayında da kendisi kaybettik.

SHP-CHP birleşmesi yanlış inşa edildi derken, şundan söz ediyorum. SHP 1992 Eylül’ünde CHP'nin yeniden açılması sağladı ve CHP SHP’den ayrıldı. Anlattığım gibi 1994 martında birleşme gündeme getirildiğinde, aradan yalnızca bir buçuk yıl geçmişti. Neden ayrıldınız, niye birleşemiyor sunuz diye soranlara yalnızca oy kaygısını gerekçe olarak göstermeliydik. O nedenle ben, SHP genel başkanı olarak birleşme mekanik değil ideolojik olmalıydı diye bir görüş seslendirmeye başladım.

Aslında 90 larda 70’lerin sol rüzgârı esmiyordu. Post- Fordist üretim sistemi ve küreselleşme Dünya solunu da Türkiye solunu da olumsuz etkiliyordu. O nedenle SHP CHP birleğmesini önemli bir dönemeç olarak değerlendirip, halkın karşısına güçlü bir siyasi proje ile çıkmayı istiyordum.

Birleşmenin paldır küldür olması,kapkaç görüntüsü vermesi,yani mekanik bir görüntü sergilemesi doğru değildi.O nedenle birleşme gündemli toplanan,16 Şubat 1995 tarihli son SHP kurultayında genel başkan olarak , delegelerimize bu önerimi sundum, bu gün birleşme kararı alalım, bundan geriye dönüş olmasın, ama birleşmeyi bu çalışmayı yaptıktan sonra SHP kurultayı , bu önerimi reddetti.Bunun olumsuz sonuçlarını yaklaşık 10 ay sonra 24 Aralık 1995 de yaşadık.Birleşmeden önceki seçimde iki partinin ayrı ayı aldıkları oyların toplamı yaklaşık %19 du.Birleşmeden sonra oyların artacağı yumulurken, oylar on ayda yarı yarıya gerileyip %10.80 oldu.

 Bülent Ecevit birleşmeyi reddettiği için solda eksik olarak birleşmeler oldu.

SHP Kürt raporu hakkında ne söyleyeceksiniz?

SHP çok büyük bir yurtseverlik ve cesaret sergileyerek, bundan 30 yıl önce Kürt raporunu hazırladı. O tarihte Kürt soru diye bir ifade kullanmak bile neredeyse suçtu. Rapor yayınlandıktan sonra SHP ye çok ağır suçlamalarda bulundu. Raporda eleştirilen konulardan biride Kürtçe yayın önerimiz. Bugün devlet televizyonunda bir kanal Kürtçe yayın yapıyor.

Kürt sorununu Türkiye'nin en temel sorunu olarak görüyorum. Eğer yurttaşlarımızın, kardeşlerimizin bir bölümü, sayıları kaç olursa olsun yahu arkadaş benim bir derdim var, bir sorunum var diyorsa, o hepimizin sorunudur.

Ayrıntılarına inmeden ben bu sorunumuzun çözümü için, bir çözüm çerçevesinde mutabakata varılmasını gerekli görüyorum.

Doğu ve Güneydoğuda uygulanan Kayyım atamaları hakkında ki görüşünüz...

Anayasa ülke genelinde her kesime aynı mesafede uygulanan bir sistemdir. Devletin işleyişi yargı kararlarıdır.  Kaldı ki ülke üzerindeki egemenlik haklarının kullanım yetkisinin içeriğinde belirtildiği şekliyle devlete verildiğini belirleyen toplumsal sözleşmelerdir. Yani Ceyhan'da belediye başkanı görevden alındığında belediye meclisi nasıl seçiyorsa doğu ve güneydoğu'da da aynı şekliyle olmalıdır. Aksi durumda ülke gerilir. Zira suçlu olduğu kesinse görevden al ve yargılanması sağla, mahkemeye götür. Bizler seçimle gelen seçimle gitmesinden yanayız. Terör seçmenin iradesini saptırmakta. Doğu ve güneydoğu yanlış yönetiliyor. Kaldı ki avrupa insan hakları mahkemesi var.

Sonuç olarak Akp seçim sonucu içine sindiremiyor. Bölge halkına böyle bir ceza kesiliyor...

Millet ittifakında ne düşünüyorsunuz?

Seçimlerde sağ sol partiler birleşebilir. Yerel seçim öncesi ittifak, seçim sonrası koalisyon.

İtalya'da sosyalist lider Romano Prodi liderliğinde Zeytin Dalı adlı merkez sol ittifak, netice itibariyle sadece 8 partinin bir araya gelmesin 1996 yılında, sonrasında ise merkez sağ, liberallerde dahil edilerek 18 partiyle ittifak yapıldı. 1973 hükümet döneminde Bülent Ecevit İtalyada ki bu birleşmeyi sordu rapor olarak sundum. Kemal Kılıçdaroğlu'na da bu raporu sundum.

Meral Akşener memleket masaı kuralım diyor. Ancak diğer partilerden ses yok. Bu çözüm odaklı çalışmakdan kaçmaktır.

İMF den açıklama yoksullara el atmalı görüşünüz...

Öncelikle ımf nin amacı küresel finansal düzeni takip etmek, borsa, döviz kurları, ödeme planları gibi konularda denetim ve organizasyon yapmak, aynı zamanda teknik ve finansal destek sağlamak gibi görevleri bulunan uluslararası bir organizasyondur, bu bağlamada imf sizce ne yapmak istiyor. 

Durum Dünya genelinde vahim. Nedeni ise dengesiz gelir dağılımı. Küreselleşme gelir dağılımı yok. Gelir dağılımı iddiası da yok. Gelir dağılımı daha da kötüleşti. Eski üretim, iletişim olmadığı için bilim insanları da sistem değişmeli diyor. Yurttaşlık gerili verilmeli diyor. Washington mutabakatının aklı başına gelmiş. Günaydın demek lazım...

İnsana önem vermeyen günümüz sistemi hakkında ne düşünüyorsunuz?

İnsanların özlemini simgeliyor. Dünya genelindeki beklentiler yeni bir sistem istiyor. Bende yeni bir düzen istiyorum. Kemal Kılıçdaroğlu mütevazi bir uygarlık olması için Dünya demokratlarına birleşin çağrısı yaptı. Güzel bir çağrı. Sosyalist Enternasyonal, sosyal demokrat, demokrat sosyalist ve işçi sınıfı partilerinin ortak olduğu bir ülkelerarası enternasyonalist bir organizasyondur. Organizasyona Türkiye'den CHP üyedir.

Türkiye'de siyasette ve insana saygı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Şöyle bir anımı ve siyasette ki nezaketi anlatayım. 1989 yılında SHP Ankara büyükşehir belediye başkan adayı oldum, bu seçim kampanyasında Turgut Özal düzenlediğimiz mitinge gelip bize destek konuşması yaptı.SHP seçimi kazandı.

Normal koşullarda zıt kutuplar. Sağ ve sol. Ancak siyasette kimse kimseyi sevmese de saygı duyması gerektiğini bilir ve siyasi dilini öyle kullanırdı.

Ankara büyük şehir belediye meclisine Anap 1.başkanı Anap 2.başkanı ANAP 3.başkanı ziyarete geldiler. Hüsamettin Cindoruk Ankara büyükşehir meclisinde konuşma yaptı. Muhalif belediye başkanına destek konuşması. Yani saygı ilişkisi bizlerde çok önemliydi.

Siyasetçiler kavga ediyorsa, insanlarda buna göre not verir...

SHP de görev almış il başkanlarıyla görüşüyor musunuz?

Allah rahmet eylesin Diyarbakır il başkanımız Vahid Yiğit i ve Muş il başkanımız Bedrettin Ökmeni kaybettin. Türkiye'ye emekleri çok olan güzide insanlardır. Evet başkanlarımızla halen görüşürüz. İl başkanlarımızla sevgi ve saygı bağlarımız devam etmektedir.