Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), küresel gıda güvenliğine dair korkutucu bilançoyu gözler önüne seren yeni tahminlerini kamuoyuyla paylaştı. Yayınlanan yeni verilere göre, güvenli olmayan gıdalar her yıl dünya genelinde yaklaşık 866 milyon hastalık vakasına ve 1,5 milyon ölüme yol açıyor. İnternet sitelerinde geniş yankı bulan raporda, özellikle 5 yaş altı çocukların karşı karşıya olduğu devasa tehdit dikkat çekiyor.

BEŞ YAŞ ALTI ÇOCUKLARDA RİSK ÜÇ KAT DAHA FAZLA

Rapordaki en çarpıcı bulgulardan biri, küçük çocukların savunmasızlığı oldu. 5 yaşın altındaki çocukların, güvenli olmayan gıdalardan kaynaklanan hastalıklara yakalanma riski, daha büyük çocuklara ve yetişkinlere kıyasla neredeyse üç kat daha fazla.

Küçük çocuklar küresel nüfusun yalnızca %9'unu oluşturmalarına rağmen, gıda kaynaklı hastalıkların neredeyse üçte birini yaşıyorlar. Bu yaş grubu için özellikle ishal hastalıkları ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Bunun yanı sıra, gıdalarda bulunan metilcıva ve kurşun gibi kimyasal tehlikeler, çocukların gelişmekte olan beyin yapısına zarar vererek ömür boyu sürecek nörolojik ve gelişimsel sorunları tetikliyor.

KİMYASAL TEHLİKELER ÖLÜMLERİN %73'ÜNDEN SORUMLU

Bakteri, virüs ve parazit gibi biyolojik etkenler gıda kaynaklı hastalıkların çoğuna (yaklaşık 860 milyon vaka) neden olurken, ölümlerin arkasındaki en büyük fail kimyasal maddeler oldu. Veriler, kontamine gıdalardan kaynaklanan ölümlerin %73'ünün kimyasal tehlikelerden ileri geldiğini gösteriyor.

Gizli Katiller: Arsenik ve Kurşun Kimyasal kaynaklı bu ölümlerin büyük bir kısmı, kalp hastalığı ve kanser riskini ciddi oranda artıran inorganik arsenik (%42) ve kurşun (%31) maruziyetiyle doğrudan bağlantılı. İnorganik arsenik ve kurşun, tek bir yılda 1 milyondan fazla ölümle ilişkilendiriliyor.

KÜRESEL EKONOMİYE YILLIK 647 MİLYAR DOLARLIK DARBE

Gıda güvensizliği yalnızca bir sağlık krizi yaratmakla kalmıyor, küresel ekonomiyi de derinden sarsıyor. Araştırmaya göre, gıda kaynaklı hastalıklar nedeniyle yaşanan işten uzak kalma süreleri (verimlilik kaybı) doğrudan 310 milyar ABD doları zarara yol açıyor. Ülkeler arasındaki yaşam maliyeti farklılıkları ve satın alma gücü pariteleri dikkate alındığında ise bu ekonomik yıkımın gerçek boyutu 647 milyar ABD dolarına kadar ulaşıyor.

AFRİKA VE GÜNEYDOĞU ASYA'DA "EŞİTSİZLİK KRİZİ"

Değişen beslenme alışkanlıkları, küreselleşme, çevresel baskılar ve gıda sistemlerindeki adaletsizlikler, güvensiz gıdaların faturasını en çok yoksul topluluklara kesiyor. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki çocuklar en büyük sağlık yükünü sırtlıyor. Afrika ve Güneydoğu Asya bölgeleri, dünyadaki tüm gıda kaynaklı hastalıkların neredeyse dörtte üçünü ve küresel can kayıplarının %60'ını oluşturarak krizin merkez üssü konumunda yer alıyor.

ÇÖZÜM: "TEK SAĞLIK" YAKLAŞIMI VE SIKI DENETİM

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, "Gıda güvenliği soyut bir konu değil; her öğünü, her aileyi etkiliyor" diyerek hükümetleri kendi verileri ışığında acil eyleme çağırdı.

DSÖ uzmanları, bu ölümlerin birçoğunun şu temel adımlarla önlenebileceğini vurguluyor:

• Su, sanitasyon ve hijyen koşullarının iyileştirilmesi,
• Pastörizasyon gibi temel gıda güvenliği uygulamalarının yaygınlaştırılması,
• Daha iyi tarım uygulamaları, sıkı endüstriyel kontroller ve güçlü çevre düzenlemeleri.

Uzmanlar ayrıca iklim değişikliğinin kontaminasyon risklerini artırdığına ve antimikrobiyal direncin enfeksiyon tedavisini zorlaştırdığına dikkat çekerek; insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını bir bütün olarak ele alan "Tek Sağlık" yaklaşımının acilen hayata geçirilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.