Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Şırnak Milletvekilleri Ayşegül Doğan, Nevroz Uysal Aslan ve Mehmet Zeki İrmez; Erzurum'dan duruşma için Şırnak'a sevk edilen tutuklu Murat Yalçın'ın maruz kaldığı iddia edilen çıplak arama ve darp olayını Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı. Milletvekilleri, Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından yazılı olarak cevaplandırılması talebiyle ortak bir soru önergesi verdi.

GEÇİCİ SEVK SIRASINDA ZORLA ÇIPLAK ARAMA İDDİASI

Önergenin gerekçesinde; Erzurum Dumlu 2 No’lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'nde bulunan Murat Yalçın'ın, 12 Haziran'daki duruşması için 11 Haziran'da Şırnak T Tipi Kapalı Cezaevi'ne geçici olarak sevk edildiği belirtildi. Kuruma girişte infaz koruma memurları tarafından çıplak arama dayatıldığı, bunu kabul etmeyen Yalçın'ın yere ters çevrilerek pantolonunun zorla çıkarıldığı ve fiziksel müdahaleye maruz kaldığı aktarıldı. Yaşanan bu durumun Şırnak 1. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki duruşma tutanaklarına geçtiği ve Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulduğu ifade edildi.

ADALET BAKANI AKIN GÜRLEK'E 8 KRİTİK SORU

Şırnak milletvekilleri, cezaevlerindeki arama prosedürleri ve hukuki boşluklara dikkat çekerek Adalet Bakanı Akın Gürlek’e şu soruları yöneltti:

Kamu görevlilerinin gözetimi altında getirilen mahpusa çıplak arama yapılmadan önce duyarlı kapı, el dedektörü ve X-Ray gibi standart yöntemler uygulanmış mıdır? Uygulandıysa ve bir bulguya rastlanmadıysa çıplak arama hangi somut gerekçeyle zorunlu görülmüştür?

Murat Yalçın'ın iradesi dışında ters çevrilerek fiziksel müdahaleye maruz bırakılmasının hukuki dayanağı nedir? Aramaya katılan personel sayısı ve kullanılan gücün niteliği tutanak altına alınmış mıdır?

Olayın mahkeme tutanaklarına geçmesi ve suç duyurusunun ardından bakanlıkça idari soruşturma başlatılmış mıdır? Soruşturmanın selameti açısından ilgili personel görevden uzaklaştırılmış mıdır?

Fiziksel müdahalenin ardından mahpus, olası darp ve psikolojik bulguların tespiti için bağımsız bir hekim tarafından muayene edilmiş midir?

Çıplak aramaya dayanak oluşturan tüzük maddesi 2020 yılındaki Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlükten kaldırılmasına rağmen, bu iptal edilen tüzüğe atıf yapan 2017 tarihli Üçlü Protokol hangi hukuki gerekçeyle halen uygulanmaktadır?

Bakanlık, kurumlara geniş takdir yetkisi veren zorla çıplak arama uygulamasını tamamen sonlandırmak ve bağımsız bir denetim mekanizması kurmak için yasal bir adım atacak mıdır?

MEVZUATTAKİ ÇIPLAK ARAMA TARTIŞMASI

Önergede de değinilen "çıplak arama" konusu, Türkiye'deki ceza infaz mevzuatında uzun süredir tartışılan alanlardan biri. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un ilgili yönetmeliklerinde bu işlem "detaylı arama" başlığı altında düzenleniyor.

Yasal çerçeveye göre detaylı arama; ancak kurumun düzeni ve güvenliğini tehlikeye sokacak bir maddenin varlığına dair makul ve ciddi emarelerin bulunması halinde, kurum en üst amirinin gerekli görmesiyle yapılabiliyor. Uygulamanın mahpusun utanma duygusunu ihlal etmeyecek ve insan onuruna saygılı bir şekilde yürütülmesi gerektiği kanunen belirtilse de uygulamada yaşanan hak ihlali iddiaları sık sık meclis önergelerine ve hak örgütlerinin raporlarına yansıyor.