Anketlerde oy kaybettiği belirtilen iktidar, yıllardır giderilmeyen sorunları gündemine almaya başladı. Bütçe açığı göz önüne alındığında “çözüm”ün nasıl gerçekleşeceği ise belirsiz.

Söylemler ve yapılan haberler iktidarın; emeklilikte yaşa takılanlar, düşük emekli aylıkları, 3600 ek gösterge gibi sorunların çözümü için adım atacağı yönünde.

Bütçe açığı göz önüne alındığında “çözüm”ün nasıl gerçekleşeceği belirsiz. Kulislerde, iktidarın yıllardır dile getirilen sorunları, “erken seçim” nedeniyle gündemine “alıyormuş” gibi yaptığı konuşuluyor. İktidarın seçime doğru gündeme getirdiği temel taleplerde son durumu Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır şöyle özetlemiş:

3600 ek gösterge: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mayıs 2018’de AKP’nin seçim beyannamesi toplantısında, polis, öğretmen, hemşire, din görevlileri ile diğer idarecilerin emeklilik ek göstergelerini 3600’e çıkaracaklarını vaat etti. Ancak düzenleme yapılmadı. Asıl olarak emekli ikramiyeleri ile emekli maaşlarında artış yapacak olan düzenleme konusunda ağustos ayında imzalanan memur toplu sözleşmesine madde konuldu. Bu maddeye göre 3600 ek gösterge düzenlemesi dahil olmak üzere ek göstergelere ilişkin çalışma, yetkili konfederasyon Memur-Sen’in katkı ve katılımıyla 2022’de tamamlanacak. Düzenlemenin sadece dört meslek grubu için mi yapılacağı, tüm memurları kapsayıp kapsamayacağı ise bilinmiyor. 

Sözleşmeliye kadro: Kamuda 500 binin üzerinde sözleşmeli personel var. Yıllardır kadro istiyorlar. Toplu sözleşme metnine göre, Memur-Sen’in katkı ve katılımıyla “sözleşmeli personel mevzuatında düzenleme yapılması suretiyle sözleşmeli personelin statülerinin yeniden belirlenmesine ilişkin çalışma” 2022’de tamamlanacak. Metinde “kadro” ifadesi geçmiyor. Düzenlemenin bütün sözleşmelileri kapsayıp kapsamayacağı da belli değil.

EYT’liler: “Emeklilikte yaşa takılanlar” kısaca “EYT’liler” olarak bilinen binlerce yurttaş, yıllardır kendilerine yapılan haksızlığın giderilmesini istiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu konuda düzenleme yapılmasına kesin olarak karşı çıkmış, “seçim kaybetsek de yokum” demişti. Dün, “süre konusunda 2-3 yıllık bir avantaj sağlayacak düzenleme yapılabileceği” yönünde haberler gündeme geldi. Ancak AKP’nin gündeminde binlerce EYT’liyi hemen emekli etmek gibi bir düşünce yok. Sadece sağlık hakkından yararlanabilmek için prim ödeme şartının kaldırılması gibi bir düzenleme üzerinde konuşuluyor. Ancak netlik yok.  

Asgari ücret: Asgari ücretin vergi dışı bırakılması yıllardır dile getirilen bir talep. Ancak iktidar adım atmıyor. İttifak ortağı MHP’nin de ısrarı ile bazı vergi kalemlerinden vazgeçilerek asgari ücrette artış sağlanabileceği dillendiriliyor. Ancak AKP “Asgari ücretten hiç vergi alınmasın” noktasına uzak. Sadece bir iki kalem vergiden vazgeçme gibi bir düzenleme yapılabileceği belirtiliyor.        

Emekli maaşları: Binlerce emekli, asgari ücretin altında maaş alıyor. En düşük işçi emekli aylığı 1627 TL. Emekli, maaşlarının yükseltilmesini istiyor. İktidarın düşük emekli aylıklarının iyileştirilmesi için çalışma yaptığı konuşuluyor. Ancak miktar da oran da belli değil. 

Çiftçi destekleri: Çiftçi, mazot, gübre ve ilaçtaki fiyat artışlarına yetişemiyor. AKP’nin kendi çıkardığı yasada bütçeden tarıma ayrılacak kaynağın gayrisafi milli hasılanın yüzde birinden az olamayacağı belirtiliyor ancak verilen destek hiçbir zaman bu oranı yakalayamıyor. 

İhracatçıya destek: Ekonomi politikası, kurun yükselmesi, TL’deki değer kaybı ile birlikte ihracatın artması, uzun vadede ise “cari dengenin” sağlanması üzerine kurgulanıyor. Bu nedenle de ihracatın artması için her türlü kolaylık sağlanıyor. İhracatçılara yeni kolaylıklar sağlayan yasa teklifi bu hafta TBMM’de görüşülecek. 

***

İşte AKP'nin söz verip tutmadığı vaatleri:

GÜÇLÜ MECLİS: 27. dönemin başından bu yana vekillerin atanmış bakanlara yönelttiği 12 bin 771 soru önergesi yanıtlanmadı.

LİYAKAT: Kamu bankalarına ve KİT'lere yapılan atamalar liyakat yerine iktidara yakınlık ilkesine göre hareket edildiğini gösterdi. Eski bakanlar yönetim kurulu üyesi, eski milletvekilleri büyükelçi ve rektör oldu.

YERLİ UÇAK: 2011 seçimlerinde billboardlarda dönemin Başbakanı Erdoğan'ın fotoğrafının yanında “Yerli uçağımız göklerde” yazılı afiş asıldı. 2015 seçimlerinde ise dönemin Başbakan Davutoğlu'nun fotoğrafının yanında “Yerli yolcu uçağımızı yapıyoruz” afişleri asıldı. Yerli uçağı havada, karada gören yok.

YARGI: En ufak bir eleştiri sonucu açılan davalar, tutuklamalar ve soruşturmalar, yargı bağımsızlığının sağlanamadığını gösterdi.

YASAKLAR: Türkiye uluslararası raporlarda özgür olmayan ülkeler kategorisine girdi. Gazetecilere özgür çalışma ortamı vaatleri havada kaldı.

ŞEFFAFLIK: Yap-işlet-devret modeliyle yapılan havalimanı, köprü ve hastanelerin maliyeti ve garantileri kamuoyundan gizlendi. Türkiye Varlık Fonu'nun denetimi yasal süresine karşın geciktirildi. Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün yayımladığı endekse göre Türkiye 180 ülke arasında 91. sırada.

EĞİTİM: Öğretmenlik meslek yasası çıkarılmadı. İkili eğitim sisteminin sona erdirileceği vaadi gerçekleşmedi. Kız çocuklarının okullaşma oranının yüzde 100 olacağı vaadi yerine gelmedi.

3600 EK GÖSTERGE VAADİ TUTULMADI
■ Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 24 Haziran 2018 seçimlerinde verdiği en önemli seçim vaadi, “Bu kardeşinizi seçin bak dolarla, faizle nasıl mücadele edeceğim” sözü olmuştu. Erdoğan, seçim manifestosunu açıklarken “Ahdim olsun ki faiz, enflasyon ve cari açık düşecek” demişti. Ancak yüksek faiz devam ediyor, dolar da rekor kırıyor.

AKP'nin ekonomiyle ilgili seçim vaatleri arasında polis, sağlık personeli ve din görevlilerine 3600 ek gösterge, genç çiftçilere 30 bin lira destek, yem ve gübrede KDV muafiyeti, esnafa 8 bin liralık vergi affı, iş açmak isteyene faizsiz kredi vardı. Bu sözler tutulmadı.

■ Yine yoksullukla mücadele AKP'nin en önemli vaatlerinden biriydi. TÜİK'in verilerine göre Türkiye'de 11 milyon insanın yıllık geliri 7 bin TL'nin altında. 11 milyon insanın günlük harcaması da 2.8 dolar düzeyinde. Enflasyon tek haneye inmediği gibi işgücüne katılım oranı yüzde 53.8'den yüzde 48.4'e geriledi. Genç işsizlik oranı yüzde 19.4'ten yüzde 26'lara çıktı.

ÇOCUKLAR VE HAYVANLAR KORUNMADI
AKP çocuklara karşı işlenen cinsel suçların yaptırımlarını artırmakla ilgili herhangi bir adım atmadı. Hayvan haklarıyla ilgili yeni yaptırımları içeren yasa teklifini öncelikli olarak TBMM'ye sunma sözü de tutulmadı. Yasa tasarısı 1.5 yıldır Meclis'te bekletiliyor.

SEÇİM MEYDANINDA VERİLEN SÖZÜ OYLAMADA REDDETTİLER
CEMEVİNE STATÜ: Bu söz de tutulmadı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi'nde cemevlerine ibadethane statüsü verilmesi önerisine karşı oy kullandılar.

KADIN YÖNETİCİ: Kabinede bir kadın bakan, 81 ilde 2 kadın vali görev yapıyor.

KENTSEL DÖNÜŞÜM: Kentsel dönüşüm çalışmaları bölge ve halkın ihtiyacına göre yürütüleceği vaadi de karşılıksız kaldı.