Depremin ardından getirilen ek vergiler ile milyarlarca lira toplandı. Buna karşın söz verilen evler bile halen depremzedelere teslim edilemedi. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın, “Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu”na göre AFAD’ın bağış hesabında 2 Şubat itibarıyla 128.9 milyar TL toplandı.
Toplanan bağışların 79.3 milyar TL’si depremzedelere harcandı. Bu harcamalar, hane başına 10 bin TL destek ödemesi, taşınma ve kira yardımı, yaşamını yitirenlerin yakınlarına yardımlar, tahliye yardımları, çadır ile çadır içi malzeme yardımları, gıda, hijyen seti ve Esen Kart ödemelerinden oluştu.
EK VERGİLERE NE OLDU?
İşsizlik Sigortası Fonu’nda (İSF) milyarlarca liralık kaynak olmasına karşın kısa çalışma ödeneği kapsamında fondan yaklaşık 111 bin kişiye 989 milyon TL ödeme yapıldı. Kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayanlar, işsizlik maaşı alamayanlar ile emekli aylığı olmayan toplam 82 bin kişiye de İSF’den günlük sadece 133.4 lira nakdi ücret desteği verildi. Bu kapsamda yaklaşık 700 milyon lira nakdi ücret desteği ödendi.
Depremin bütçe üzerindeki olumsuz etkilerini hafifletmek için ek vergiler getirilmişti. Rapora göre bu vergilerden sağlanan gelirler de şöyle oldu:
Kurumlara istisna ve indirim tutarları üzerinden ek vergi getirilmişti. Bu uygulamayla 73.5 milyar TL ek vergi geliri sağlandı.
Maktu harç tutarları yüzde 50 oranında artırılmıştı. Ayrıca yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı 6 bin 91 TL’den 20 bin TL’ye yükseltilmişti. Yapılan düzenlemeyle, yaklaşık 10 milyar TL düzeyinde tahsilat artışı sağlandı.
KDV artışlarından 92 milyar TL gelir elde edildi.
Ek motorlu taşıtlar vergisinden 30.1 milyar TL ek gelir sağlandı.
Genel kurumlar vergisi oranı yüzde 20’den yüzde 25’e çıkarılmıştı. Bankalar, şirketler, elektronik ödeme ve para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri için ise yüzde 25’ten yüzde 30’a yükseltilmişti. 80 milyar TL gelir elde edildiği tahmin ediliyor.
Akaryakıt ürünlerinden litre başına alınan maktu ÖTV tutarları LPG’de 4 TL, benzin ve motorinde ise 5 TL tutarında yükseltilmişti. Bu düzenlemeyle de 85 milyar TL vergi geliri elde edildiği tahmin ediliyor.
KARABAT “DEPREM İÇİN TOPLANAN VERGİLER DEPREMZEDELER İÇİN HARCANMIYOR.”
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, 6 Şubat depremi dolayısıyla Deprem için toplanan vergilere ve yardımlara ilişkin bir değerlendirme yayınladı. İktidarın söz verdiği hiçbir vaadi yerine getirmediğini belirten Karabat; “Deprem için toplanan vergiler depremzedeler için harcanmıyor.” dedi.
6 Şubat faciasının yıl dönümüne acı ve matem kadar siyasi tartışmalar da damga vurdu. Depremin yıl dönümünde gözlerin çevrildiği bölgelerindeki manzara ne yazık ki fazla değişmedi. Özellikle bazı bölgelerin kaderine terkedildiği yönündeki eleştiriler devam ediyor.
DEPREM YARDIMLARINA NE OLDU?
Konuya ilişkin sosyal medya hesabından bir açıklama yayınlayan Genel Başkan Yardımcısı Özgür Karabat; Bugüne kadar toplanan deprem yardımları ve deprem vergilerini madde madde sıralayarak, elde edilen gelirlerin depremzedeler için harcanmadığını söyledi.
Depremin iktidar için bir rant aracına dönüştürüldüğünü de savunan CHP’li Karabat; “AFAD’da toplanan bağış miktarı 1 Şubat 2024 itibarıyla 128 milyar 827 milyon liraya ulaştı. Erdoğan’ın deprem bölgesi için ayrıldığı söylediği para, AFAD’a yardım için toplanan paradan bile daha az.” dedi.
“HER KAFADAN BİR SES ÇIKIYOR!”
Deprem bölgesine ilişkin harcandığı açıklanan para miktarının çelişkili olduğunu söyleyen Karabat; “Cumhurbaşkanı bir rakam söylüyor, bakıyoruz Maliye Bakanı bambaşka bir açıklama yapıyor. Her kafadan bir ses çıkıyor. Erdoğan şu ana kadar deprem bölgesine 107 milyar TL kaynak ayrıldığını Maliye bakanı ise deprem için 2023’te 950 milyar TL harcandığını açıkladı. Ortada büyük çelişki var. Ama çözüm yok!” dedi.
1999 depreminin ardından toplanan Özel İletişim Vergisinden de bugüne kadar 38,9 milyar dolar para tahsil edildiğini hatırlatan Karabat; “Bölgede yapılması gereken konut sayısı ise 850 bini buluyor. Bu yıl sonuna kadar 200 bin konutu bitireceklerini söylüyorlar. Rakamların hiçbiri gerçekçi değil. Üstelik bu evler depremzedelere satılacak. O zaman bu kaynaklar nerelere harcanıyor?” dedi.
