CHP Bolu Milletvekili ve Sanayi Komisyonu Üyesi Türker Ateş, yapı müteahhitlerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre sınıflandırılarak belgelendirildiği sistemde firma dağılımının endişe verici olduğuna dikkat çekti. Ateş, sisteme kayıtlı firmaların çok büyük kısmının vasıfsız müteahhitlerden oluştuğunu belirtirken, “Deprem riskimiz yüksek kriterler gerektirirken halihazırda en üst grup firmalar toplam içinde sadece %1’lik paya sahip. Üstelik bu firmalar için konmuş kriterler de tartışmalı bulunuyor. Türkiye yaşadığı büyük deprem acılarına rağmen halen müteahhitlik kalitesini yükseltemedi” dedi.

Mart 2019’da çıkarılan Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik ile ülkemizin deprem riski kapsamında önemli bir adım atıldığını belirten Ateş, şöyle devam etti:

“Bu kapsamda yapı müteahhitlerinin yeterliklerine göre belirli sınıflar altında belgelendirilerek yetkilendirildiği, deneyimlerine uygun proje üstlenebildiği bir sistemin kurulması amaçlandı. Böylece herkes her işi alamayacak, müteahhitlik kalitesi artacaktı. Ancak sistem 5 yılda bir türlü tam anlamıyla kurulamadı.”

MEVCUT FİRMALARIN %73’ÜNÜN İŞ DENEYİMİ YOK

Yönetmelikle oluşturulan Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi’nde (YAMBİS) Eylül 2023 itibarıyla geçici faaliyet gösterenler (bunlarda hiçbir koşul aranmıyor) hariç 14 grup altında toplam 148 bin 9 yapı müteahhitlik firmasının kayıtlı olduğunu belirten Ateş, bunların önemli kısmının vasıfsız olduğunu vurguladı.

Ateş, bu firmaların %70’inden fazlasının “iş deneyimi ve ilk başvuruda işgücü koşulu aranmayan” en alt gruptan (H grubu) firmalar olurken, diğer asgari deneyim içeren F,F1,G,G1 grupları da hesaba katıldığında bu oranın %90’ı aştığına dikkat çekti.

YAP-SAT SEKTÖRÜ GEREKEN KRİTERLERİ KARŞILAYAMIYOR

CHP’li Ateş, şunları söyledi:

“Sektörde ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterlik kriterleri bir türlü yukarı çıkarılamadı. Sistemde A ve B grubunda yer alan firmaların oranı da sadece %1’de kaldı. Oysa sektörün çatı kuruluşları deprem riski yüksek olan bölgelerde A grubunun dışında hiçbir müteahhittin iş yapamaması gerektiğini vurgulamaktaydı.

 

 

SİSTEMDE DEFALARCA KURAL DEĞİŞTİ

Yap-Sat sektörü süreklilik arz etmiyor, gereken kriterleri karşılayamıyor. İlgili Yönetmelik geçen zamanda sonuncusu 18 Ocak 2024’te olmak üzere ve kriterler ile geçiş süreçlerinde revizyonları içerecek şekilde tam 7 kez değişti.  Bu bir sistem sorunu ve ilgili tüm kurum-kuruluş ve aktörlerle kararlılıkla izlenecek doğru politikalara ihtiyaç var. Kriterleri artırmak, kaliteyi yükseltmek mecburiyetindeyiz.”

/////

YAPI MÜTEAHHİTLİĞİ YETKİ BELGESİ TÜRKİYE GENELİ MÜTEAHHİT SAYILARI

(13 Eylül 2023 itibarıyla)

A GRUBU      998

B GRUBU      410

B1 GRUBU    206

C GRUBU       587

C1 GRUBU     379

D GRUBU     1.046

D1 GRUBU   1.012

E GRUBU      2.867

E1 GRUBU    2.861

F GRUBU     12.254

F1 GRUBU     1.373

G GRUBU      12.088

G1 GRUBU      3.557

H GRUBU     10.8371

TOPLAM      148.009

Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı