ABD İran’da Umduğunu Bulamadı mı? “Öngörüler Tutmadı, İsrail ile ABD Çekişiyor”

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarında ilk aşamada hedeflenen sonuçların alınamadığı yönünde değerlendirmeler yapılırken, savaşın süresine ilişkin çelişkili açıklamalar dikkat çekiyor.

Donald Trump, saldırıların dört hafta ya da daha kısa süreceğini belirtmiş, ardından sürenin beş haftayı bulabileceğini ifade etmişti. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise “Dört hafta, iki hafta, altı hafta… Azalabilir de artabilir de” açıklamasını yapmıştı. İsrail kanadından da savaşın uzayabileceğine dair mesajlar geldi.

Amerikan siyasetini yakından takip eden hukukçu Yunus Emre Erdölen, gelişmeleri Cumhuriyet’e değerlendirdi.

“Rejim Değişikliği Senaryosu İşlemedi”

Erdölen, The New York Times’ta yer alan habere atıfla, Trump’a operasyon öncesinde üç senaryo sunulduğunu belirtti. Bunlardan birinin, İran dini lideri Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından rejimin çökeceği ve ABD ile uyumlu bir yönetime evrileceği öngörüsü olduğunu aktardı.

Ancak bu senaryonun gerçekleşmediğini vurgulayan Erdölen, “Hamaney öldükten sonra rejim çökmedi. Bir isyan çıkmadı. Devrim Muhafızları içinden bir darbe de gelmedi. İran, üst düzey komutanlarını kaybetse de saldırı kapasitesini sürdürüyor. Trump ve Amerika, önlerine sunulan istihbarat raporlarından farklı bir İran’la karşı karşıya” dedi.

Erdölen’e göre Trump yönetiminin savaşın süresi ve olası kayıplara ilişkin çelişkili açıklamaları, Washington’un öngörülerinin bozulduğunu gösteriyor.

“ABD Sorumluluğu İsrail’e Atıyor”

ABD ile İsrail arasında görüş ayrılığı bulunduğunu savunan Erdölen, Washington’un artan kayıplar ve ekonomik riskler nedeniyle savaşa mesafeli yaklaştığını belirtti.

“ABD, ‘İran bize saldırdığı için karşılık verdik’ diyor. Ancak savaş uzadıkça ve bölgeye yayıldıkça, Cumhuriyetçi tabanda İsrail’e yönelik tepki artıyor. Trump yönetimi de sorumluluğu İsrail’e atıyor” değerlendirmesini yaptı.

Erdölen, İsrail’in ise İran’da uzun süreli bir istikrarsızlık ortamından rahatsız olmayacağını, hatta bunun Tel Aviv yönetiminin stratejik hedefleriyle örtüşebileceğini ileri sürdü.

“Savaşın Süresini ABD-İsrail Dengesi Belirleyecek”

Erdölen, savaşın kaderinin askeri sahadan ziyade ABD-İsrail ilişkilerindeki dengeye bağlı olduğunu savundu.

“Amerika İran’la bir anlaşma yaparsa, Trump bunu iç kamuoyuna zafer olarak sunabilir. İran da ‘Yıkılmadık’ diyebilir. Ama savaşın sürmesine en çok ihtiyaç duyan taraf İsrail gibi görünüyor” dedi.

ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin arka planına ilişkin soruya ise Erdölen, Amerikan iç siyasetindeki lobi faaliyetleri ve bağış mekanizmalarına dikkat çekti.

“Çok Uzayacağını Düşünmüyorum”

Geleceğe ilişkin beklentisini de paylaşan Erdölen, en olası senaryonun sınırlı bir yıpratma sürecinin ardından pragmatik bir anlaşma olduğunu söyledi.

“Trump, İran’ın zayıflatılmasının ve İsrail’in de belirli ölçüde yıpranmasının ardından anlaşma zemini oluşturabilir. Böylece denklemde kendisini öne çıkararak süreci sonlandırabilir. Bu nedenle savaşın çok uzayacağını düşünmüyorum” ifadelerini kullandı.

Ortadoğu’daki gerilimin seyri, önümüzdeki süreçte Washington-Tel Aviv hattındaki stratejik uyumun düzeyine göre şekillenecek gibi görünüyor.