Resmi olmayan sonuçlara göre İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçilen Ekrem İmamoğlu'na mazbatası hala verilmedi. Gözler YSK'ya çevrilmişken, Habertürk yazarı Muharrem Sarıkaya, İstanbul seçimlerinin yenilenmesi halinde olacakları yazdı.

YSK, AKP'nin Büyükçekme'de seçim iptaline ilişkin başvurusuna dair kararını hala açıklamadı. Peki seçimler iptal olursa süreç nasıl işleyecek. Muharrem Sarıkaya Habertürk'teki yazısında süreci şöyle anlattı:

Seçilen de yenilenir

Hafta başından bu yana elektronik postama yollanan mesajlar ve arkadaşlarımın telefonlarında aynı soruya muhatap oluyorum.

“Sen Ankaralı gazetecisin bilirsin…” diye başlayıp, ardından ekliyorlar:

“Eğer seçimin iptali yoluna gidilirse; seçilip mazbatasını alan ilçe belediye başkanları ile meclis üyeleri ve muhtarlar da yeniden mi seçilecek?”

Bir diğer soru da eğer ki yenileme olursa aynı adaylarla gidilmesi zorunlu mu?

Soruya yanıt verebilmek için yapılacak iki adım var…

Seçim kanunları konusunda uzman olan hukukçulara başvurmak ve seçim kanunlarını açıp okumak…

KANUN NE DİYOR?

Kanun noktasından hareket edersek…

Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkındaki Kanun bunun için en sağlam veriyi sunuyor.

Kanun’un 25’inci maddesinin ikinci bendi net:

“Bir seçim çevresinde yapılan seçimin, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verildiği takdirde, o seçim çevresinde yeniden seçim yapılır. İl seçim kurulu, seçimin iptaline dair kararı ilan ettiği gibi kararın kesinleşmesini müteakip o çevrede seçimin yapılacağını da derhal ilan eder...”

Kanun açık; eğer bir yenilemeye gidilecekse tek başına İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı değil, 39 ilçe belediye başkanı, ilçe nüfuslarına göre sayıları 55’e kadar çıkan belediye meclis üyeleri ile 782 mahalle ve 152 köy muhtarının da seçimi de yenilenir…

Sadece belediye başkanı ve muhtar açısından bakarsak toplamda 974 kişi ile üç bine yakın belediye meclis üyesi de seçilmemiş sayılacak ve yeniden seçime girmesi istenecek.

TECEZZİ ETMEME KURAMI

Bu aslında tek başına kanunun bir maddesinin kuralı da değil, hukukta var olan “tecezzi etmeme” kuramının bir gereği.

Yani eğer bir olay olmuşsa, bir sakatlık gerçekleşmişse bütününe bakılır; o bütünden sakatlık parçalanıp, ayrılamaz.

Bir beden geçersiz hale gelmişse ise diğer uzuvları da geçersizdir.

Bu seçimde ayrı zarflar kullanılmadı, seçmen büyükşehirlerde 4 pusulaya işlem uyguladı.

Büyükşehir belediye başkanı, ilçe belediye başkanı, belediye meclis üyeliğine mühür bastı, muhtarın da pusulasını alıp zarfa koydu ve bütün olarak attı.

SEÇMEN İTİRAZI

Eğer AK Parti temsilcilerinin iddia ettiği gibi fazla seçmen yazımı veya hayali seçmen üretimi söz konusu ise bu durumda bu seçmenler zarfı bütün halinde attığı için usulsüzlüğü de bütününe yapmış oldu.

Dolayısıyla eğer ki bir yenileme yoluna gidilecekse bunun tümünde olması gerekecek.

Yok, İstanbul’un tamamı değil, sadece Büyükçekmece için bu işlemin yapılması gerekiyorsa da bu ana kadar ileri sürülen iddialar ilçe ve il seçim kurullarının seçimin başlangıç tarihinden bitimine kadar yaptığı işlemlerle ilgilidir.

Bu süre içinde ileri sürüldüğü gibi bir usulsüzlük varsa ve bu da itiraz yoluyla bildirilmiş ise bu durumda ilçe seçim kurulu veya il seçim kurulunun görevini yapmadığı, bazı seçmenlerin kayıtlarının itirazlarına karşın alınmadığı ileri sürülebilir.

Ancak o seçmenlerin muhtarlıklarda askıda olan seçmen listelerine, e-devlet sisteminde kayıtlı kimlik numaralarında bulunan cep telefon veya sabit telefon aracılığıyla uyarılmalarına karşın gidip kayıtlarını yaptırmadılar ise o durumda da sorumluluğu kendilerinde olur.

Yok, muhtarlıklara asılan listelerde adları bulunmasına karşın, birleştirme sırasında çıkarılmış ise bu durumda Yüksek Seçim Kurulunun partilere gönderdiği son listelerin incelenmesinde itirazın yapılmış olması gerekir ki kanun böyle diyor…

ADAY DEĞİŞİR Mİ?

Gelelim tartışmanın bir başka boyutuna…

Bir yenileme olursa seçime aynı isimlerin girmesi mi gerekir; yoksa aday değiştirme yapılabilir mi?

Hukuk ve kanun yenileme olduğu için aynı isimlerin girmesi gerektiğine hükmediyor.

Yenileme seçiminde iptal öncesi kim adaysa ve kayıtlı seçmen ise onların katılmasını zorunlu koşuyor.

Ancak burada bir ayrıntıyı da belirtmem gerek, eğer bir önceki seçimde sandığa gitmemiş ise bu seçmenin bir tercihi olduğu için, yenileme seçiminde seçmenin sandığa gitme hakkı da bulunuyor.

Ayrıca mevcut seçmen listelerinde de oynama yapılamıyor; sadece usulsüzlüğe tabi olan varsa onlarda düzenleme yapılıyor.

Seçmen kaydını yenilemek için muhtarlığa gidip itiraz etmemiş veya YSK’ya bir şekilde başvurmamış seçmen hakkında yeniden yazım olanağı da getirmiyor.

Özetle aday değişimine seçim kanunları olanak tanımıyor.

YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYIN...