Küba Devrimi'nin en önemli figürlerinden biri olan, "Komünist Küba'nın en güçlü beş kişisinden biri" olarak nitelendirilen Vilma Espín Guillois, hem bir gerilla hem de kadın hakları savunucusu olarak tarihe geçmiştir. Sierra Maestra dağlarında Fidel Castro'nun en yakınındaki isimlerden biri olan Espín, devrim sonrasında kadınların toplumsal hayattaki yerini dönüştüren "devrim içinde devrim" sürecinin mimarı olmuştur.

İLKGENÇLİK VE EĞİTİM YILLARI

7 Nisan 1930'da Santiago de Cuba'da varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Vilma Espín, liberal bir çevrede iyi bir eğitimle büyüdü. Sanata, spora ve bilime duyduğu ilgi onu şu başarılarla öne çıkardı:

Küba'nın ilk kadın kimya mühendislerinden biri olarak Oriente Üniversitesi'nden mezun oldu.

Üniversite yıllarında voleybol takımı kaptanlığı yaptı ve sanat kulüplerinde aktif rol aldı.

İspanya İç Savaşı'ndan kaçan hocalardan ders alarak siyasal bilincini geliştirdi.

POLİTİK UYANIŞ VE ÖĞRENCİ EYLEMLERİ

1952 yılında Batista'nın darbe yapmasıyla Espín'in politik duruşu radikalleşti. Oriente Üniversitesi Öğrenci Federasyonu çatısı altında darbe karşıtı eylemlerde başı çekti. 26 Temmuz 1953'teki Moncada baskını hayatında bir dönüm noktası oldu:

Baskından sağ kurtulan devrimcileri evinde sakladı ve yaralıların tedavisine yardım etti.

Lisansüstü eğitimi için gittiği ABD'deki baskıcı McCarthy ortamı, onun anti-emperyalist ve Marksist fikirlerini pekiştirdi.

Haziran 1956'da Meksika üzerinden Küba'ya dönerken sürgündeki Fidel Castro ile görüştü ve "Deborah" kod adıyla yeraltı faaliyetlerine katıldı.

KOD ADI DEBORAH: DAĞDAKİ VE KENTTEKİ GERİLLA

Espín, devrim sürecinde hem kent örgütlenmesinde hem de Sierra Maestra dağlarında hayati görevler üstlendi:

Dağdaki gerillalara kentten silah, mühimmat ve militan sevkiyatını koordine etti.

Kimya mühendisi kimliğiyle patlayıcı imalatında ve isyancı kuvvetler için bomba üretiminde çalıştı.

Gerilla bölgelerindeki okul ve dispanserlerin işleyişinden sorumlu oldu.

1 Ocak 1959'da devrim zafere ulaştığında Espín, silah arkadaşı Raúl Castro ile evlendi. Nikah törenlerinde Raúl'un otomatik tüfek taşıması ve saçını atkuyruğu yapması devrimci kimliklerinin bir simgesi olarak görüldü.

KADIN HAREKETİ: DEVRİM İÇİNDE DEVRİM

Devrim sonrasında Espín, enerjisini "machismo" olarak adlandırılan eril zihniyeti kırmaya adadı. 1960 yılında kurduğu Küba Kadınlar Federasyonu (FMC) ile şu devasa dönüşümleri gerçekleştirdi:

Milyonlarca kırsal kesim kadınının okuma-yazma öğrenmesini ve meslek sahibi olmasını sağladı.

1975 Aile Yasası ile ev işlerinin kadın ve erkek arasında "yardım" değil "paylaşım" temelinde yürütülmesini yasallaştırdı.

Eşcinsel ve transseksüel bireylerin haklarını savunan ilk isimlerden biri oldu ve 1979'da bu alanda koruyucu yasalar çıkarılmasını sağladı.

18 Haziran 2007'de hayatını kaybettiğinde, geride parlamentodaki temsil oranı %43'e ulaşmış ve toplumsal yaşamın her alanında söz sahibi olan Kübalı kadınlar bıraktı. Mezarı, bir zamanlar savaştığı Oriente Cephesi'ndeki mozolede bulunmaktadır.