Cumhuriyet Halk Partisi’nin Basınla İlişkiler ve Kurumsal İletişim Genel Başkan yardımcılığı haftalık bilgilendirme raporunda, “AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılı sonunda Hazine’nin 243,1 milyar liralık borcu bulunuyordu. AKP döneminde bu borç 7’ye katlandı. Bu yılın ilk yarısında yaşanan borç artışı (312,5 milyar lira) bile Devletin AKP’den önceki 80 yılda biriktirdiği borçtan daha yüksek bir tutar oluşturuyor” denildi.

Cumhuriyet Halk Partisi Basınla İlişkiler ve Kurumsal İletişim Genel Başkan yardımcılığının konuya ilişkin açıklaması şöyle:

Devletin (Hazinenin) iç ve dış borçları haziran ayında 7,6 milyar lira daha artarak 1 trilyon 641,2 milyar liraya ulaştı.

Devletin borçlarında bu yılın ilk yarısında 312,5 milyar liralık, son bir yıllık dönemde de 421,2 milyar liralık artış yaşandı.

Yılın ilk altı ayında yaşanan artışın 228,9 milyarı iç borçlardan, 83,6 milyarı da dış borçlardan kaynaklandı. Haziran sonu itibariyle Hazinenin 983,9 milyar liralık iç borcu, 657 milyar liralık (95,9 milyar dolar) dış borcu bulunuyor.

Borç stokunun 822,8 milyar liralık kısmını TL cinsinden alınan iç borçlar, 819 milyar liralık kısmını da döviz cinsinden alınan iç ve dış borçlar oluşturuyor. Borç stokunun yarısı döviz cinsinden alınmış borçlardan oluşan Hazine çok büyük bir kur riski üstlenmiş bulunuyor.

AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılı sonunda Hazine’nin 243,1 milyar liralık borcu bulunuyordu. AKP döneminde bu borç 7’ye katlandı. Bu yılın ilk yarısında yaşanan borç artışı (312,5 milyar lira) bile Devletin AKP’den önceki 80 yılda biriktirdiği borçtan daha yüksek bir tutar oluşturuyor.

KREDİ VE MEVDUAT GELİŞMELERİ 

Bankalardaki (bankalararası mevduat hariç) toplam mevduat 21,9 milyar lira artarak 3 trilyon 128 milyar liraya yükseldi. Bankalar ve katılım bankalarındaki mevduatlar yılbaşından bu yana ise 561,5 milyar lira (yüzde 21,9 oranında) arttı.

DOLARİZASYON 

Bu hafta TL cinsinden mevduatlar 7,7 milyar lira artarak 1 trilyon 565 milyar liraya yükselirken, döviz cinsinden mevduatlar ise 14,3 milyar lira artarak 1 trilyon 564 milyar liraya (229,4 milyar dolar) çıktı. Söz konusu haftada döviz mevduatlarında dolar cinsinden ise 2 milyar 553 milyon dolarlık artış oldu.

Toplam mevduattaki dolarizasyon oranı ise yüzde 50 olarak hesaplandı. Bankalardaki toplam mevduatın yarasını yabancı para cinsinden açılmış mevduatlar oluşturdu.

Dolarizasyon; diğer bir deyimle döviz cinsinden tutulan mevduatların toplam mevduat içindeki payı, gerçek kişilere ait mevduatlarda (tasarruf mevduatı) ise yüzde 52,2’ye yükseldi. Gerçek kişilerin döviz mevduatı son haftada 1 milyar 499 milyon dolar artarak 144,3 milyar dolara çıktı. (Gerçek kişilerin döviz mevduatında yaşanan bu artış, vatandaşların ihtiyacı olmasa da tüketici kredisi kullanarak döviz ya da altın mevduatı yaptığına ilişkin iddiaları doğrular nitelikte gözüküyor.)

KREDİLER 

Bankaların verdiği krediler (bankaların bankalara verdiği krediler hariç) geçen hafta (13 – 21 Temmuz 2020 arasında) 12,4 milyar lira daha artarak 3 trilyon 298 milyar liraya kadar yükseldi. Banka kredilerinde yıl başından bu yana ise 643 milyar liralık artış oldu.

Bankaların topladığı mevduatın yüzde 21,9 oranında arttığı yıl başından bu yana, kredilerdeki genişleme ise yüzde 24,2 oldu. Bu nedenle 2019 yılı sonunda yüzde 103,4 olan mevduatın krediye dönüşüm oranı ise yüzde 105,4’e kadar çıktı.

BATIK KREDİLER 151 MİLYAR LİRA 

Zamanında ödenmediği için takibe alınan krediler ise son hafta da 322 milyon lira artarak 150,7 milyar lira oldu. Tahsili gecikmiş alacaklarda yıl başından bu yana ise 1,5 milyar lira azalma yaşandı. 2019 yılı sonunda yüzde 5,7’ye kadar yükselen tahsili gecikmiş alacakların toplam kredilere oranı yüzde 4,6’ya geriledi.

Ancak bu gerilemenin altında bankaların donuk alacaklarına ilişkin 90 gün olan asgari gecikme süresinin, salgına karşı alınan önlemler kapsamında 31 Aralık 2020 tarihine kadar geçerli olmak üzere 180 güne çıkarılmış olması yatıyor. Diğer bir ifadeyle bankalar vadesi 180 günden fazla geçmemiş alacaklarını tahsili gecikmiş alacak olarak kaydetmiyor.

Kredi stokunda yaşanan artışın daha çok küçük ve orta boy işletmelerle, tüketicilerin kullandığı kredilerden kaynaklandığı gözleniyor. Kredilerdeki bu büyüme, üretimi ve yatırıma yönelik olmadığı için ekonomide bir büyümeye yol açmıyor aksine son aylarda enflasyonda yaşanan artışın temel nedenini oluşturuyor.

KOBİ’LERİN BANKA BORCU 805 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI 

Yaşanan salgın sürecinden en fazla etkilenen küçük ve orta boy işletmelerin bankalara olan kredi borçları tırmanmaya devam ediyor.

BDDK’nın verilerine göre KOBİ’lerin bankalara olan kredi borçları 10 – 17 Temmuz haftasında 3 milyar lira daha artarak 17 Temmuz itibariyle 805,4 milyar liraya kadar yükseldi.

KOBİ’lerin zamanında ödeyemediği kredi borçları 61,4 milyar lira oldu.

KOBİ kredilerinde yıl başından bu yana ise 190 milyar liralık artış yaşandı.