Amerika Birleşik Devletleri ABD Senatosu, 11 Eylül saldırıları sonrası kullandığı sorgu teknikleri nedeniyle ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA’yi kınadı. Senato’ya sunulan rapora göre ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA, esirleri cinsel tehditlerden matkaplı işkenceye kadar birçok yöntemle sorguladı fakat hiçbir kritik istihbarat elde edemedi.

Uzun süredir yayınlanması geciktirilen rapor, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA’in tartışmalı Guantanamo Hapishanesi’nde ve Avrupa ile Asya kıtalarındaki saklı sorgu odalarında yaptığı yüzlerce işkenceyi anlatan ilk resmi vesika olma sıfatı taşıyor.

Reuters‘ın rapora aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA hiçbir uluslararası yasaya dayanmadan yakaladıkları esirlere cinsel tehditler, suda boğulma hissi, dar alanlarda uzun süre bekletme ve daha birçok rahatsız edici işkenceler yaptı. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA Beyaz Saray tarafından yasaklanan sorgu tekniklerini kullanmaya devam etse de bütün bu işkencelere karşın ‘bir adet bile kritik istihbarat’ elde edemedi. Ayrıca ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA, siyasetçiler ve Senato’ya rapor ettiklerinden çok daha ileri düzeyde sorgu teknikleri uyguladı.

Amerika Birleşik Devletleri ABD Başkanı Barack Obama, raporun Senato’da okunmya başlanmasından kısa süre sonra yazılı bir açıklama yaparak, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA’in Amerika Birleşik Devletleri ABD’nin küresel duruşuna ağırbaşlı ziyan verdiğini bildirdi. Obama, Amerika Birleşik Devletleri ABD’nin bu tarz sorgulama yöntemlerini bir daha uygulamayacağı yönünde güvence verdi.

Reuters’a konuşan kaynaklara göre rapordaki bazı işkence yöntemleri şöyle:
ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA ajanları bir esiri sahte bir idam sehpasına koydu, boğazına ip geçirip esiri konuşturmak için uzun süre infazla tehdit etti.
2000 yılında USS Cole gemisine bombalı hücum düzenlemekle itham edilen Abdurrahman el Nasiri’ye matkapla işkenye yapıldı.
En az bir esire süpürge sapıyla tecavüz tehdidinde bulunuldu.
Birçok vakada derhal saldırgan sorgu tekniklerine başvuruldu. Esirlerden bazıları 180 saat uykudan mahrum bırakıldı.
Bazı esirler saatlerce elleri başlarının üzerinden zincirlenmiş şekilde acı verici pozisyonlarda bekletildi.
Betona zincirlenen bir tutsak hipotermiden (gövde ısısını kaybetme) öldü
Kafalarına kukuleta geçirilen bazı mahkumlar çıplak halde koridorlarda sürüklendi, kırbaçlanıp dövüldü.
Birkaç tutsak gördükleri işkencelerden halüsinasyon, paranoya ve uykusuzluğa maruz kalarak kendilerine ziyan vermeye kalkıştı.
El Kaide zanlısı Ebu Zübeyde, suda boğulma hissi yaratan sorgu yöntemine uzun süre maruz kalınca tamamen tepkisizleşti. Ağzından köpükler çıkmaya başladı.
11 Eylü saldırılarını organize ettiğini söyleyen Halid Şeyh Muhammed birçok kez boğulmanın eşiğinden döndü.

Bush döneminde kullanılan waterboarding (suda boğulma hissi) tekniği Obama gelince yasaklandı.

Amerika Birleşik Devletleri ABD hükümeti, raporun getireceği uluslararası tepkilerden kaygı ediyor. Beyaz Saray Sözcüsü Josh Earnest, “Raporun dünya genelinde Amerika Birleşik Devletleri ABD vatandaşlarına ve binalarını riske atacağına dair göstergeler mevcut” dedi. Earnest hükümetin bu tehditlere karşı lüzumlu önlemleri aldığını, elçilik ve konsoloslukların güvenliğinin arttırıldığını söyledi.

Amerika Birleşik Devletleri ABD Dışişleri Bakanı John Kerry de Cuma günü Senato İstihbarat Komitesi Başkanı Senatör Dianne Feinstein’dan raporun yayınlanmasında ‘zamanlamaya dikkat edilmesini’ rica etti. Beyaz saray ise böyle bir raporun kamuoyuyla paylaşılması için hiçbir zamanın doğru olamayacağını söyledi.

DÜZELTMELER YAPILDI

Açıklanacak 480 sayfalık raporda yaklaşık 100 şüpheliye 2001-2009 seneleri arası yapılan muameleyi anlatan kısma çok sayıda düzeltme yapıldığı sızan bilgiler arasında. Raporun 6 bin 200 sayfalık aslı ise saklı tutulmaya devam ediliyor.

Raporu okuyan pek çok Amerika Birleşik Devletleri ABD’li yetkili, işkencelerle edinilen istihbaratın hayati ehemmiyet taşıyan ya da yaşam kurtaran cinsten hiçbir yarar sağlamadığını diyor. Sızan bilgilere göre, raporda şüphelilerin suyla boğma, uzuvları germe ve benzeri işkence yöntemlerine maruz bırakıldığı bilgisi yer alıyor.

Bir diğer mühim nokta ise, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA çalışanlarının bu saklı program hakkında Beyaz Saray yetkililerine, Adalet Bakanlığı’na ve Amerika Birleşik Devletleri ABD Kongresi’ndeki komitelere yalan demiş olması.

Amerika Birleşik Devletleri ABD Başkanı Barack Obama, raporun içeriği hakkında Ağustos ayında “Bazı kişilere işkence yaptık” itirafında bulunmuştu. Obama, işkencenin kendi döneminde değil, George W. Bush döneminde olduğunu savunmuştu. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA’in ‘ileri düzey sorgulama’ dediği işkence teknikleri Başkan Obama tarafından 2009’da durdurulmuştu.

Tamamı 6 bin sayfa olan işkence raporunun özeti de 480 sayfayı buluyor. Raporda işkencelerden Beyaz Saray’ın, kongrenin, hatta, CIA Başmüfettişliği’nin haberdar olmasının engellendiği söylenerek, yaşananlardaki siyasi sorumluluk perdeleniyor. 

BBC‘nin özetten çıkardığı 20 satırbaşı ise şöyle:

1- CIA’in “ileri sorgulama teknikleri” uygulaması istihbarat edinmek ya da tutuklarla işbirliğini sağlamak bakımından etkili bir yöntem değildi.

2- CIA, ileri sorgulama tekniklerini kullanma gerekçesi olarak, programın etkinliğine ilişkin gerçek dışı argümanlara başvurdu.

3- Tutuklular insanlık dışı yöntemlerle ve CIA yetkililerinin yasama organlarına yansıttıklarından da kötü şekilde sorgulandılar.

4- Tutukluların hapis koşulları, CIA yetkililerinin yasama organlarına yansıttıklarından da ağırdı.

5- CIA, kurumun Tutukluluk ve Sorgulama Programı hakkında sağlıklı bir yasal rapor hazırlamakta olan Adalet Bakanlığı’na defalarca gerçek dışı bilgi sundu.

6-  CIA, kongrenin program üzerindeki gözetimini aktif şekilde engelledi.

7- CIA, Beyaz Saray’ın etkin gözetimini ve konu hakkında karar almasını engelledi.

8- CIA’in programı uygulayış ve idare yöntemi, diğer yürütme organlarının ulusal güvenlikle ilgili görevlerini zorlaştırdı, kimi örneklerde de engelledi.

9- CIA, CIA Başmüfettişliği’nin gözetimini engelledi.

10) CIA ileri sorgulama tekniklerinin etkisiyle ilgili medyaya gerçk dışı bilgiler servis etti.

11- CIA Tutukluluk ve Sorgulama Programı onaylandıktan ve uygulanmaya başladıktan 6 ay sonrasına kadar, programın uygulanması konusunda hazır değildi.

12- CIA, programın süresini özellikle 2002 ve 2003 yıllarında yoğun şekilde ihlal etti.

13- CIA’in ileri sorgulama tekniklerine danışmanlık yapmak üzere iki sözleşmeli psikolog görevliydi ve bu psikologlar, programın uygulanması, idaresi ve değerlendirilmesi ile ilgili kilit rol oynayacaktı. Ancak 2005’ten itibaren, bu tür işler çok büyük oranda dışarı yaptırıldı.

14- CIA tutukluları, Adalet Bakanlığı ve CIA başkanlığı tarafından onaylanmayan zor kullanımına dayalı sorgulama tekniklerine maruz kaldılar.

15- CIA, tutukluluk standartlarının sağlanmadığı koşullarda tutulan tutukluların ve alıkonan kişilerin sayısını gösteren tutarlı bir bilgi sunmadı.

16- CIA, sorgulama tekniklerinin etkililiği hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapmadı.

17- CIA, ciddi hak ihlalleri, uygunsuz davranışlar, sistemli ya da bireysel idari boşluklar nedeniyle çok az sayıda disiplin hükmü uygulamış, bu konularda yine çok az sayıda personel sorumlu tutulmuştur.

18- CIA, programın uygulanması ve idaresiyle ilgili kurum içinden gelen çok sayıda şikayet, eleştiri ya da itirazı göz ardı etti.

19- CIA’in daha fazla sürdürülmesi mümkün olmayan programı, basına yapılan ifşaatlar, diğer ülkelerle işbirliğinin zayıflaması ve gözetimle ilgili resmi kaygılar nedeniyle 2006 itibariyle son bulmuştur.

20- CIA’in Tutukluluk ve Sorgulama Programı ABD’nin dünyadaki itibarını zedelemiş, maddi ya da maddi olmayan zararlara neden olmuştur.

İLGİLİ HABER