Baki Toraman

Ekonominin Nabzı

bakitoraman@yenisoluk.com

Katar 11 bin 500 kilometrekarelik yüzölçümüyle Tokat’ın Erbaa ilçemiz kadar olsa da, devasa petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip. Petrol İhraç Eden Ülkeler Birliği’nin (OPEC) en küçük üyesi olan Katar, tüm gelirinin yüzde 55’ini doğalgaz ve petrol satışından elde ediyor.

Ne derdi büyüklerimiz, “zenginin malı,  züğürdün çenesini yorar”, hadi biraz kalemimizi yoralım.

2.7 milyon nüfusu ve kişi başı yaklaşık 140 bin dolarlık gelirle dünyanın en zengin  ilk 20 ülke içinde olan Katar.

Doğal kaynakları sayesinde neredeyse tamamı petrol üretim ve ihracatından kaynaklanan, 2015 yılı  Gayrisafi Milli Geliri 314,6 milyar dolar, Gayrı Safi Yurtiçi Hasılası 164.60 Milyar Dolar. Katar, doğalgaz ve petrolden kazandığı parayı değerlendirmek için 2005 yılında Katar Yatırım Ajansı’nı (QIA) kurdu.

QIA, dünyada bugüne kadar 335 milyar dolarlık yatırım yaptı. Bu yatırımlar Alman otomotiv devi Volkswagen’den Rus petrol şirketi Rosneft’e, Türk tavuk üreticisi Banvit’ten Amerikalı Mücevheratçı Tiffany’ye kadar geniş bir yelpaze.

katar

 

Dünya ekonomisinde:  aman petrol, canım petrol …

Katar’lı yatırımcılar boş durmuyor, son yılda tüm dünyada 335 milyar dolar yatırım yaptı.  QIA yatırımlarını bir taraftan sürdürmeye devam ederken, 2011 yılında satın aldığı Fransız Paris Saint – Germain futbol kulübü 6 yılda 4 şampiyonluk kazandı. Ülkemizde yatırımı olan Mayhoola şirketi ise İtalyan giyim devi Valentino’yu 700 milyon euro’ya aldı. İspanyol dev mağaza zinciri El Corte Ingles’in yüzde 10’unun sahibi Katar.

İngiltere’de 35 milyar dolarlık varlığı olan, eski başbakan, Londra Heathrow havalimanının yüzde 20’si, British Airways’in sahibi IAG’nin yüzde 20’si ve ünlü Harrods mağazasının sahibi.

ABD’deki yatırımlarını da 2020 yılına kadar 35 milyar dolara çekmeyi planlayan Katar, Oscar’lı Ucuz Roman (Pulp Fiction)  filminin de yapımcısı olan Miramax stüdyoları ile Empire States binasının yüzde 10’unun sahibi. 2022 Dünya Kupası’na ev sahipliği yapacak olan Katar, İspanyol Barcelona futbol kulübünün sponsoru. Ülkenin tanınan yatırımları arasında televizyon kanalı El Cezire ve havayolu şirketi Qatar Airways de var.

Türkiye ekonomisinde: aman petrol, canım petrol…

Saymakla bitmeyecek bir liste;

Katar’ın Türkiye’de de bankacılıktan medyaya, savunma sanayiinden hazır giyime çok sayıda yatırımı bulunuyor. Türkiye’de bankacılığa Alternatif Bank (ABank) ile adım atan Katar, daha sonra da Finansbank’ın sahibi oldu. ABank’a 460 milyon dolar ile ortak olan Katar sermayesi, QNB ile de Finansbank’ı 2.75 milyar euro’ya satın aldı. Brezilyalı tavuk devi BRF ve Katar Yatırım Ajansı (QIA), Türkiye’nin en büyük tavuk üreticilerinden Banvit’in yüzde 79.5’ini yaklaşık 1 milyar liraya satın aldı. TMSF’nin idaresindeki Digiturk, El Cezire kanalının da sahibi olan Katarlı BeIN Media Grubu’na satıldı. Lüks devi Valentino’nun da sahibi olan Katarlı Mayhoola, Boyner Perakendenin yüzde 42.7’sine ortak. Katarlı Retaj Grup da Türkiye’de turizm yatırımlarına imza atıyor. Ülkemizin savunma sanayi devi BMC’de Katar ortaklığı bulunuyor.  Ayrıca Katar ortaklı gayrimenkul şirketleri, Ülkemizdeki gayrimenkul piyasasını da elinde tutuyor. Katar Emiri Şeyh Temim, İstanbul Boğazı’nın en pahalı yalısı olarak bilinen Erbilgin yalısını, 2015 yılında 100 milyon Euro’ya satın almıştı.

İki ülke arasındaki dış ticareti hacmi 2016 yılında 710 milyon dolar oldu. Bu hacmin,  439 milyon dolarını ihracat, 271 milyon dolarını ise ithalat olarak gerçekleştirdik. Son yılda Katar’ın, Ülkemize harcadığı rakam ise 19 milyar dolar. 2016 yılında Türkiye Katar’ın ihracat listesinde 13. sırada yer alırken ithalat sıralamasında ise 23’üncülükte bulunuyor.

Şimdi biraz perdeyi arayalım. Ne oldu da böyle oldu…?

Takvim yaprakları 1981 yılının Mayıs 25 gösteriyordu, Basra Körfezi’ne kıyısı bulunan Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, kısa adı Körfez İşbirliği Konseyi olan “Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi” Suudi Arabistan’ın öncülüğünde kuruldu. Birliğin öncelikli gündemi dış politika ve Basra Körfezi’ne kıyısı bulunan tüm körfez ülkelerin sosyal alanda birlik ve beraberlik içinde ortak hareket edecek, dil birliğini sağlamak oldu. Bir araya gelen Körfez ülkeleri 6 ay gibi kısa bir sürede ise, birleşik ekonomik anlaşmayı Riyad’da imza altına altılar.

Aradan geçen 14 yıl sonra Müslümanlarda sanki genetik bir hastalık olan darbe Katar’da nüksetti. 1995 yılında, babası Katar Emiri Şeyh Halife Bin Hamad Es-Sani’yi kansız bir darbe ile deviren, oğul Şeyh Hamid Bin Halife Al Sani ile birlikte yalnızca Katar’ın dış politikası değişmedi. Göreve geldikten 2 yıl sonra, Katar’ı Suudi Arabistan’ın kanatlarının altından çıkarmak oldu.

Değişimlerin en dikkat çekeni ise, geçtiğimiz 3 yıl önce yaşandı. Asırlardır Arap kültüründe var olan, ölene kadar iktidar uygulamasını “artık yeni neslin iktidarda rol alması gerektiği” beyanı ile Katar Emirliği görevini aynı zaman da  dünyanın en genç lideri olacak olan Veliaht Prens Şeyh Tamim bin Hamad El Sani’ye devretti. Babasının izinden giden prens, geçtiğimiz günlerde sancılı sürecin pimini çekti.

Yeryüzünün kanayan yarası olmak adeta kaderi olan Ortadoğu’nun bir türlü yarası kabuk bağlamıyor. Ve ülke olarak yara bandı olmaya hazırlanıyoruz. Yara kabuk bağlayınca…

Hep derim, Arap milleti düzelmeden Ortadoğu’ya huzur gelmez. Sancılı sürecin başlaması henüz yeni iken, Katar hükümet yetkilileri dört haftalık tahıl stokları kaldığını ve suya ihtiyaçlarını olduğunu açıklayarak, düşünceme adeta noter görevi oldular.

Peki ne olur?

Parayı veren düdüğü çalar, 2022 Dünya Kupası’na ev sahibi yine Katar olur.

Dünyanın zengin ülkesi Katar’a gıda yardımı yaparız.

Sembolik olarak, ana kuzularını Katar’a yollar, bu vesileyle Bedelli’yi meclis gündemine alır ve onaylarız.

Varlık fonuna destek alarak, Katar’a satışlarımıza devam ederiz.

Merkez Bankası bilançosunda bulunan Net Hata ve Noksan kalemine kaynağı belli olmayan belirsiz girişlere devam ederiz.

Dünya muhtaç iken, Petrolu olana gerçekten ne olur?  Koskoca hiç…

“Aman petrol, canım petrol
Artık sana sana muhtacım petrol”

Yeni Soluk
YUKARI
KATEGORİLER